Tạp chí The Diplomat (Nhật) ngày 16-6 đã đăng bài viết với tựa đề “Trung Quốc chứ không phải ASEAN thực sự thất bại về biển Đông tại hội nghị Côn Minh”.
Về sự kiện hội nghị đặc biệt các bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc lần thứ nhất tại Côn Minh (Trung Quốc) ngày 14-6 không ra được tuyên bố chung, The Diplomat nhận định Trung Quốc đã thất bại chứ không phải ASEAN.
Một lần nữa Bắc Kinh muốn ngăn chặn ASEAN ra tuyên bố chung về biển Đông như từng làm ở Phnom Penh năm 2012. Tuy nhiên, chiến thuật chia rẽ nhằm gây mất đoàn kết của Bắc Kinh đã khiến nhiều nước ASEAN phản ứng mạnh hơn.
Tại hội nghị Côn Minh, Trung Quốc không đạt được ba mục tiêu lớn đã tính toán trước hội nghị:
. Mục tiêu 1: Trung Quốc muốn cùng từng nước ASEAN giải quyết tranh chấp biển Đông mà không có bên ngoài can thiệp, trong đó có phán quyết sắp tới của Tòa Trọng tài thường trực về đơn kiện “đường chín đoạn” của Philippines.
Hội nghị đặc biệt các bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc tại Côn Minh. Ảnh: REUTERS
Mục tiêu này thất bại vì hội nghị Côn Minh đã phản ánh rõ nhất rằng riêng ASEAN và Trung Quốc không thể xử lý vấn đề biển Đông thành công trong khi Bắc Kinh tiếp tục cố tình xem thường tinh thần đoàn kết của ASEAN.
. Mục tiêu 2: Tranh chấp biển Đông không tác động đến quan hệ giữa Trung Quốc với vài nước ASEAN.
Mục tiêu này thất bại khi tuyên bố chung (trước khi được thu hồi) được chia thành hai phần. Phần đầu nói về quan hệ ASEAN-Trung Quốc và công tác chuẩn bị kỷ niệm 25 năm quan hệ. Phần hai nêu lên vấn đề biển Đông và nhấn mạnh tranh chấp biển Đông tác động xấu đến quan hệ ASEAN-Trung Quốc.
Các tuyên bố chung trước chỉ dành cho biển Đông một hoặc vài đoạn. Lần này, phân nửa tuyên bố chung nói về biển Đông. Đây là sự kiện chưa từng xảy ra, cho thấy ASEAN đã bày tỏ quan điểm cứng rắn nhất trong khi trước thềm hội nghị Côn Minh, Trung Quốc chỉ muốn một tuyên bố chung mềm mỏng.
Điều quan trọng là cuối cùng tuyên bố chung không được công bố chính thức nhưng đa số các nước đã sử dụng tuyên bố chung để gây sức ép với Trung Quốc.
. Mục tiêu 3: Biển Đông không phải là vấn đề giữa ASEAN với Trung Quốc mà là vấn đề song phương giữa Bắc Kinh với bốn nước ASEAN tranh chấp.
Thực tế cho thấy chính các nước không tranh chấp chủ quyền ở biển Đông như Singapore và Indonesia cũng đã có phản ứng với Trung Quốc.
Singapore đã công bố thông cáo báo chí riêng về hội nghị Côn Minh, trong đó hết 8/18 đoạn nói về quan ngại ở biển Đông. Rõ ràng Singapore rất bức xúc về biển Đông.
Indonesia cũng có thông cáo báo chí riêng nhấn mạnh sẽ khó đạt được hòa bình và ổn định nếu không tuân thủ luật pháp quốc tế. Nguồn tin ngoại giao cho biết Bắc Kinh đã gây sức ép để Indonesia không lên tiếng về vấn đề biển Đông nhưng nước này vẫn bất chấp.
| Tạp chí The Diplomat dẫn nguồn tin từ một nhà ngoại giao Đông Nam Á (giấu tên) tiết lộ Trung Quốc đã dựa vào vài nước trong ASEAN (nhất là Lào và Campuchia) để gây áp lực nhằm hội nghị Côn Minh rút lại tuyên bố chung chỉ vài giờ sau khi công bố với báo chí. Nhà ngoại giao này nhận định cách hành xử của Trung Quốc đi ngược với luận điệu truyền thống là “đôi bên cùng có lợi” trong quan hệ Trung Quốc-ASEAN. __________________________________________ Tuyên bố chung lần này đã làm hỏng ý đồ của Bắc Kinh muốn xếp tranh chấp biển Đông vào diện giải quyết song phương với từng nước trong bốn nước Việt Nam, Philippines, Malaysia và Brunei. Tạp chí THE DIPLOMAT |
