Theo Reuters, phát biểu tại cuộc họp báo hôm 24-1, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói rằng: “Chúng tôi kêu gọi phía Mỹ tôn trọng sự thật, phát ngôn và hành động một cách cẩn trọng để tránh gây tổn hại cho hòa bình và ổn định ở biển Đông”.
Bà Hoa nói “Mỹ không phải là một bên có tuyên bố chủ quyền trong tranh chấp biển Đông”. Bà này ngang nhiên tuyên bố Trung Quốc có chủ quyền “không thể chối cãi được” đối với quần đảo Trường Sa, vốn thuộc chủ quyền của Việt Nam ở biển Đông.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh. Ảnh: REUTERS
Tuy nhiên, hồi tháng 7-2016, trong phán quyết đưa ra về vụ kiện của Philippines chống lại các tuyên bố chủ quyền vô lý của Trung Quốc ở biển Đông, Tòa Trọng tài thường trực ở La Haye (Hà Lan) đã khẳng định Trung Quốc không có “quyền lịch sử” đối với biển Đông và “đường lưỡi bò” do Trung Quốc vẽ ra không phù hợp với Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.
“Hành động của chúng tôi ở biển Đông là hợp lý và công bằng. Dù những thay đổi nào diễn ra ở các quốc gia khác, bất chấp họ nói gì và muốn làm gì, thì quyết tâm của Trung Quốc trong việc bảo vệ chủ quyền và quyền hàng hải ở biển Đông sẽ không thay đổi” – bà Hoa biện bạch.
Phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc được đưa ra sau khi phát ngôn viên Nhà Trắng Sean Spicer ngày 23-1 (giờ Mỹ) tuyên bố Mỹ “chắc chắn sẽ bảo vệ các vùng lãnh thổ quốc tế để không bị một quốc gia nào đó chiếm lĩnh”, khi được hỏi về quan điểm của ông Rex Tillerson, Ngoại trưởng đề cử Mỹ, về vấn đề biển Đông.
Ông Tillerson trong một phiên điều trần tại Quốc hội Mỹ trước đó nói rằng: “Chúng ta phải cho Trung Quốc thấy rõ rằng trước hết nước này phải dừng việc xây đảo nhân tạo và thứ hai việc tiếp cận các đảo này là không được phép”.
Theo Dean Cheng, một chuyên gia về Trung Quốc tại quỹ Heritage Foundation ở Washington, nhận định các bình luận của ông Spicer và ông Tillerson là rất đáng chú ý và hé mở khả năng Mỹ sẽ đưa ra các biện pháp kinh tế, thay vì quân sự, để trừng phạt Trung Quốc và các công ty tham gia việc xây đảo nhân tạo.
Trong khi đó, một số chuyên gia cho rằng các bình luận của ông Tillerson cũng như hầu hết phát ngôn của ông Spicer cho thấy Mỹ không loại trừ khả năng có hành động quân sự hoặc thậm chí cấm vận hàng hải, gây ra một cuộc đối đầu vũ trang với Trung Quốc.
