Trước đó, giới chức tại Bắc Kinh thông báo cựu viên chức ngoại giao Michael Kovrig và doanh nhân Michael Spavor là những đối tượng bị tình nghi đe dọa an ninh nhà nước Trung Quốc.
“Không nghi ngờ gì nữa, hai công dân Canada này đã vi phạm luật pháp và quy định của nước chúng tôi và hiện đang bị điều tra theo thủ tục”, Reuters dẫn lời ông Zhang Jun, Tổng Công tố viên Trung Quốc, cho biết tại một cuộc họp báo ở Bắc Kinh.
Khi được hỏi liệu hai người Canada nói trên có thể bị khởi tố hay không, ông Zhang nói rằng quá trình điều tra vụ việc đã được tiến hành “một cách nghiêm khắc” theo quy định của pháp luật Trung Quốc nhưng không cho biết gì thêm.
Hai “ông Michael” đã xộ khám chỉ hơn một tuần sau khi cảnh sát Canada bắt giữ bà Mạnh Vãn Châu, Giám đốc tài chính của Tập đoàn Huawei, vào ngày 1-12-2018 tại thành phố Vancouver theo yêu cầu của Mỹ.
Các công tố viên Mỹ cáo buộc bà này lừa dối các ngân hàng về những giao dịch liên quan đến Iran, khiến các cơ sở tài chính này có nguy cơ vi phạm những biện pháp trừng phạt được áp đặt lên nước Cộng hòa Hồi giáo.
Bà Mạnh hiện đã được cho phép bảo lãnh tại ngoại nhưng không được rời khỏi ngôi nhà của bà ở Vancouver. Nữ doanh nhân này đang đối mặt với khả năng bị dẫn độ về Mỹ và phải ngồi tù đến 30 năm nếu bị kết tội.
Ông Michael Spavor (trái) và ông Michael Kovrig. Ảnh: CBC
Chính phủ Trung Quốc chỉ cung cấp những chi tiết mơ hồ về việc tạm giữ các công dân Canada. Họ cũng không đưa ra mối liên hệ trực tiếp giữa hành động này với vụ bắt giữ bà Mạnh.
Bắc Kinh đã đòi phía Canada phóng thích nữ doanh nhân này và đã đe dọa về những hậu quả không xác định nếu yêu cầu của họ không được đáp ứng. Tuy nhiên, giới ngoại giao phương Tây tại Bắc Kinh và các cựu viên chức ngoại giao Canada nói rằng họ tin chắc có sự liên quan giữa các vụ việc này.
Thủ tướng Canada Justin Trudeau hồi tháng 12-2018 đã tuyên bố các vụ bắt giữ công dân nước ông là không thể chấp nhận. Đồng thời nói rằng họ là một ví dụ về hậu quả đáng lo ngại về cuộc chiến tranh thương mại chưa từng có giữa Mỹ và Trung Quốc. Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cũng lên tiếng kêu gọi Trung Quốc thả người.
Theo luật tố tụng hình sự của Trung Quốc, các hình thức giam giữ và thẩm vấn đặc biệt có thể được sử dụng cho các nghi phạm liên quan đến an ninh nhà nước.
Người ta nghe nói rất ít về hai người công dân Canada kể từ khi họ bị bắt giữ. Theo Bloomberg, ông Kovrig đã bị giam giữ tại một cơ sở bí mật, bị thẩm vấn ba lần một ngày và không thể tắt đèn. Ông được cho phép gặp Đại sứ Canada tại Bắc Kinh John McCallum trong một chuyến thăm ngắn. Đại sứ McCallum cũng đã thăm ông Spavor ít nhất một lần.
Vào ngày 24-12-2018, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh đã bác bỏ những lời chỉ trích của Mỹ và Canada về việc đối xử với hai ông Michael, nói rằng Trung Quốc đã tuân thủ luật pháp, bảo vệ lợi ích của Kovrig và thực hiện các nghĩa vụ lãnh sự. Và lập lại rằng Canada nên rút lại lệnh bắt giữ đối với bà Mạnh.
