Các phát ngôn chính thức từ phía Bộ Ngoại giao Trung Quốc (TQ) đang thể hiện sự “nhỏ nhẹ” đến bất ngờ so với trước kia.
Dịu giọng bất ngờ
Trong tuần qua, hãng tin Reuters đã tiết lộ thông tin từ một số quan chức Nhật Bản khẳng định Tokyo đang lên kế hoạch điều động tàu sân bay trực thăng Izumo, chiến hạm lớn nhất Nhật Bản, thực hiện một sứ mệnh kéo dài ba tháng với hải trình ngang qua biển Đông và ghé thăm nhiều quốc gia trong khu vực.
Nhiều nhà quan sát đã chờ đợi sự phản ứng giận dữ từ TQ. Hồi tháng 9-2016 tờ Tân Hoa xã từng cảnh báo Tokyo vượt qua “ranh giới đỏ” vì có kế hoạch tăng hiện diện quân sự trên biển Đông. Thế nhưng lần này, đáp lại thông tin chiến hạm lớn nhất Nhật Bản đến vùng biển khu vực, bà Hoa Xuân Oánh, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao TQ, chỉ tuyên bố: “Nếu như đây chỉ là một chuyến viếng thăm bình thường đến một số nước, đi ngang qua biển Đông thì chúng tôi không có gì phản đối”.
Đây cũng không phải là lần “dịu giọng” duy nhất của TQ đối với động thái các bên trong vấn đề biển Đông thời gian qua. Giữa tháng 2-2016, nhóm tác chiến tàu sân bay 1 (CSG 1) với siêu tàu sân bay lớp Nimitz USS Carl Vinson tiến hành tuần tra “tự do hàng hải” trên biển Đông. Đáp lại, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng TQ Nhậm Quốc Cường cũng tuyên bố chừng mực: “Chúng tôi hy vọng Mỹ có thể chân thành tôn trọng chủ quyền và lợi ích an ninh của các nước trong khu vực. Chúng tôi cũng sẽ tôn trọng quyền tự do đi lại của các nước qua khu vực, miễn là tuân thủ luật pháp quốc tế”.
Mới đây nhất, bà Hoa Xuân Oánh cũng trấn an Philippines rằng TQ “hoàn toàn tôn trọng các quyền của Philippines đối với biển Benham Rise” và khẳng định không có thách thức chủ quyền. Tuyên bố được đưa ra sau khi Manila phát hiện hoạt động của tàu thăm dò TQ sát vùng biển này.
Trước thông tin chiến hạm Izumo của Nhật Bản sẽ đến biển Đông, phát ngôn viên Trung Quốc đã phản ứng “nhỏ nhẹ” đến bất ngờ. Ảnh: REUTERS
Vẫn ngang nhiên vi phạm
Thế nhưng sự hòa dịu ở bề mặt các phát ngôn ngoại giao của TQ không thay đổi được thực tế rằng nước này vẫn có các động thái ngang ngược và vi phạm luật pháp quốc tế trên biển Đông, trang tin Quartz phân tích.
Mặc dù phán quyết của Tòa Trọng tài vào tháng 7-2016 đã bác bỏ cái gọi là “quyền lịch sử” của TQ trên biển Đông, tháng trước nước này ngang nhiên ra lệnh cấm đánh bắt cá trên biển Đông mùa hè này - áp dụng đối với tàu bè của tất cả các nước. TQ cũng đang xây dựng dự thảo sửa đổi luật an toàn giao thông hàng hải, đòi tất cả tàu ngầm nước ngoài tại biển Đông phải nổi lên mặt nước và giương rõ quốc kỳ - một động thái khác cũng đi ngược lại phán quyết của Tòa Trọng tài.
Liên tiếp các ảnh chụp vệ tinh được công bố thời gian qua cho thấy TQ vẫn đang tiếp tục các hoạt động cải tạo đảo và quân sự hóa trái phép trên biển Đông. Mới đây nhất, ảnh vệ tinh chụp đảo Bắc ở Hoàng Sa cho thấy có dấu hiệu TQ đang san ủi làm sạch mặt bằng, có thể chuẩn bị xây dựng trái phép một bến tàu phục vụ quân sự. Trước đó, Tổ chức Sáng kiến Minh bạch Hàng hải châu Á (AMTI) cũng nhận định TQ gần hoàn thành bố trí tên lửa phòng không trên ba thực thể đảo nhân tạo là đá Chữ Thập, đá Vành Khăn và đá Su Bi.
Những động thái này cho thấy dường như các phát ngôn có vẻ “tuân thủ pháp luật và trấn an” chỉ đơn thuần là một sự bổ sung cho cách tiếp cận hung hăng của TQ trong vấn đề biển Đông, trang Quartz nhận định.
| Đài Loan lo ngại Theo dự thảo báo cáo quốc phòng định kỳ bốn năm của chính phủ Đài Bắc, việc TQ gia tăng phát triển quân sự cũng như các hoạt động gần đây của tàu chiến và máy bay TQ trong vùng biển lân cận đang là một mối đe dọa ngày càng lớn đối với hòn đảo Đài Loan. “Các hoạt động gần đây của máy bay và tàu chiến TQ xung quanh Đài Loan cho thấy sự gia tăng về khả năng TQ đe dọa quân sự” - bản báo cáo nhận định. Báo cáo quốc phòng của Đài Loan cũng đồng thời bày tỏ lo ngại trước tiềm năng “khủng hoảng xung đột” tại biển Đông. _________________________ “Nếu như Trung Quốc kiểm soát được biển Đông, họ sẽ điều chỉnh được dòng chảy thương mại hàng hải tại châu Á” - James Jay Carafano, chuyên gia an ninh tại Quỹ Heritage. |
