Ngày 22-1, Tổng thống Mỹ Donald Trump có cuộc điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong nỗ lực hàn gắn quan hệ Mỹ-Israel đã bị xấu đi trong giai đoạn cuối của chính phủ Tổng thống Barack Obama.
Trong một động thái nhằm cải thiện quan hệ, Tổng thống Trump đã mời Thủ tướng Netanyahu sang thăm Mỹ vào đầu tháng 2, Reuters dẫn thông báo từ Nhà Trắng cho biết.
Trong cuộc điện đàm mà theo ông Trump mô tả là “rất thú vị” và ông Netanyahu mô tả “rất ấm áp”, ông Trump đã có lời cam kết mạnh về an ninh Israel.
“Tổng thống và Thủ tướng đã đồng ý sẽ tiếp tục tham vấn chặt về các vấn đề khu vực, trong đó có các mối đe dọa từ Iran” – Reuters dẫn lời người phát ngôn Nhà Trắng Sean Spicer.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Phó Tổng thống Mike Pence đến dự lễ nhậm chức của các thành viên nội các ngày 20-1. Ảnh: AP
Ông Trump cũng nói rằng hòa bình giữa Israel và Palestine chỉ có thể thương lượng giữa hai nước, và Mỹ sẽ giúp Israel đạt mục tiêu này.
Trong thông báo, Nhà Trắng không đề cập đến việc di chuyển đại sứ quán Mỹ ở Tel Aviv sang Jerusalem – nơi Palestine xem là thủ đô cho nhà nước tương lai của mình. Reuters nhận định hành động này có thể gây phản ứng mạnh ở thế giới Hồi giáo, đặc biệt các đồng minh Mỹ ở Trung Đông như Saudi Arabia, Jordan, Ai Cập. Mỹ lại phụ thuộc rất nhiều vào các nước này trong cuộc chiến chống IS – một ưu tiên chính của ông Trump.
Trước đó cùng ngày, Nhà Trắng nói tiến trình bàn bạc thực hiện lời hứa tranh cử của ông Trump là di chuyển đại sứ quán Mỹ ở Israel sang Jerusalem chỉ mới ở giai đoạn đầu.
Năm 1995, Quốc hội Mỹ thông qua luật cho rằng Jerusalem là thủ đô của Israel. Tuy nhiên nhiều đời tổng thống Mỹ cả Dân chủ lẫn Cộng hòa đã dùng sức mạnh chính sách đối ngoại của mình để duy trì đại sứ quán Mỹ ở Tel Aviv thay vì chuyển tới Jerusalem, đồng thời ủng hộ thương lượng giữa Israel và Palestine về tình trạng của Jerusalem.
Đại sứ quán Mỹ ở Tel Aviv (Israel) ngày 20-1. Ảnh: REUTERS
Tháng 12-2016, Tổng thống Obama đã ra sắc lệnh không đề cập đến việc di chuyển đại sứ quán Mỹ đến đầu tháng 6. Không rõ ông Trump sẽ làm theo hay đảo ngược sắc lệnh này và xúc tiến di chuyển đại sứ quán.
Reuters dẫn ý kiến nhiều nhà ngoại giao Mỹ nói rằng, dù luật là thế nhưng quan điểm chính sách đối ngoại thực sự của Mỹ về Israel và Palestines cũng tương tự quan điểm của LHQ và nhiều nước lớn khác: không xem Jerusalem là của Israel và không công nhận việc Israel sáp nhập Đông Jerusalem sau cuộc chiến Trung Đông 1967.
Trong ngày 22-1, Israel đã đồng ý cho xây dựng hàng trăm ngôi nhà ở ba khu tái định cư ở Đông Jerusalem.
Thời gian gần đây quan hệ giữa Mỹ và Israel xấu đi nhiều sau khi chính phủ Obama đồng ý với nghị quyết của LHQ kêu gọi Israel ngưng xây dựng các khu định cư ở Bờ Tây và Đông Jerusalem. Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã chỉ trích mạnh hành động xây dựng các khu định cư của Israel.
