Khi con trai mới 17 tuổi, "Toto" Riina đã ra lệnh cho con trai mình giết chết một doanh nhân - vụ giết người này đã khiến con trai ông chính thức gia nhập vào tổ chức Cosa Nostra. Đây chỉ là một ví dụ trong những tội ác tàn bạo mà “ông trùm của những ông trùm” mafia đã gây ra tại Ý trong 40 năm qua.
Toto Riina bị cảnh sát Ý đưa vào phòng xét xử vào tháng 1-1996. Ảnh: AP
Được mệnh danh là "Quái vật", ông Riina không chỉ ám sát kẻ thù trên quy mô chưa từng thấy trong những năm 1980-1990, mà còn ra tay với các công tố viên, nhà báo và thẩm phán - những người muốn cản đường ông. Tuy nhiên, hiện ông trùm khét tiếng này đã qua đời.
Tổ chức mafia Sicilia hiện giờ đã suy yếu và trở nên hỗn loạn do ông Riina không thể tiếp tục lãnh đạo khi đang chịu án tù ở TP Parma. Tuy nhiên, tổ chức tội phạm này vẫn tồn tại và vẫn hình thành nên cuộc sống kinh tế xã hội tại Sicily.
Nếu có người đánh bại được ông Riina, thì đó là Giovanni Falcone, thẩm phán chống mafia hàng đầu ở Ý. Năm 1992, vị thẩm phán này đã bị Riina ra lệnh đánh bom ám sát.
Federico Varese, một chuyên gia về mafia tại ĐH Oxford nhận định: "Cái chết của ông Riina đánh dấu sự kết thúc của một thời đại. Bạn có thể so sánh ông ta với ông trùm ma túy Colombia Pablo Escobar. Cả hai đều tấn công trực tiếp vào chính quyền và gây ra phản ứng dữ dội".
Ông Riina phải nhận nhiều án tù chung thân vì ra lệnh thực hiện gần 150 vụ giết người, các chuyên gia cho rằng con số thực sự còn cao hơn rất nhiều. Ông trùm mafia đã qua đời trong trạng thái hôn mê khi đang điều trị ung thư.
Tại TP Corleone, quê nhà của ông Riina, người dân có phản ứng khá trái chiều trước cái chết của ông. Trong khi những người trẻ tuổi cho rằng đây là một cơ hội để TP thoát khỏi tai tiếng tội phạm thì những người già lại cho rằng ông trùm Riina là một người đáng quý. "Khi ông Riina còn sống mọi người ở đây đều có công ăn việc làm. Họ cho chúng tôi việc làm. Tôi rất hiểu ông ấy. Hôm nay cũng là một ngày như những ngày khác nhưng tuyệt không phải là ngày để ăn mừng” - ông Paolo, 77 tuổi cho biết.
Từ giữa những năm 1970, ông Riina đã lên nắm quyền, trở thành lãnh đạo của tổ chức tội phạm ở TP Corleone, Sicily. Nơi đây đã trở thành trung tâm buôn bán ma túy vào Mỹ sau cuộc chiến tranh Việt Nam. Ông Riina bắt đầu tập trung vào việc kiếm tiền từ ma túy này.
John Dickie, một chuyên gia về mafia cho biết ông Riina đã tìm kiếm các đồng minh mới và gây ra những phi vụ đẫm máu. "Ông ta đã ám sát các đối thủ của mình. Ông ta đã thanh toán hết tất cả, cả hàng trăm người, theo nghĩa đen xóa sổ họ ra khỏi Palermo" - ông Dickie nói.
Vụ việc tàn bạo nhất là ông trùm này đã ra lệnh bắt cóc, siết cổ và ném một cậu bé 13 tuổi vào axit, để đe dọa những người chống lại mình. Vụ việc đã khiến chính quyền Ý phải ra mặt đàn áp.
Chính quyền Ý đã tổ chức Hội đồng xét xử Maxi bắt đầu từ năm 1986 nhằm vào mafia. Hội đồng đã xét xử gần 500 tên mafia, nhiều tên trong số đó phải chịu án tù chung thân.
Tuy nhiên, hai tháng sau đó ông Riina đã trả đũa bằng cách ra lệnh giết hai thẩm phán Falcone và Paolo Borsellino. Ông cũng tăng cường tấn công vào chính phủ nhằm lật đổ chính quyền tuy nhiên đã không thành công.
Năm 1993, Riina bị bắt tại TP Palermo. Trong số những nạn nhân của ông trùm này có lãnh đạo Sicily, ông Piersanti Mattarella đã bị bắn chết ngay trong xe vào năm 1980. Em trai của ông, Sergio Mattarella hiện là tổng thống nước Ý.
Dù Riina là đối tượng cần có những biện pháp đặc biệt để ngăn không cho liên lạc với thế giới bên ngoài. Tuy nhiên ông trùm này dù ở trong tù vẫn tìm cách chỉ đạo những hoạt động của tổ chức, chưa từng nhượng lại danh hiệu “ông trùm của những ông trùm”.
"Ông trùm của những ông trùm" trong phiên xét xử ngày 29-4-1993 tại Rome. Ảnh: AP
Vào tháng 7, khi căn bệnh ung thư của ông trở nên trầm trọng hơn, tòa án vẫn không chấp thuận yêu cầu của gia đình chuyển ông về quê nhà Sicily. Bác sĩ cho biết ông Riina vẫn còn tỉnh táo. Cũng trong năm nay, ông Riina từng bị phát hiện nói chuyện qua điện thoại rằng mình không hề hối tiếc về bất cứ chuyện gì. “Họ sẽ không bao giờ tiêu diệt được tôi dù có giam tôi 3.000 năm đi nữa” - ông nói.
Rất nhiều đối thủ của ông Riina đã bỏ trốn sang Mỹ trong những năm ông trùm này lên nắm quyền. Lần cuối cùng mạng lưới tội phạm này tổ chức gặp mặt là vào năm 1993. “Theo như những gì chúng tôi được biết những đối tượng này đã cố gắng gặp mặt hai lần và tất cả những ai cố gắng tham dự đều đã bị bắt” - ông Dickie nói.
TP Corleone vào ngày 17-11 khá vắng vẻ, chỉ có vài người dân tập trung ở quảng trường chính. Một linh mục địa phương cho biết ông đồng ý với giới chức trách nhà thờ ở Palermo, cho rằng ông Riina không nên được làm tang lễ trong nhà thờ.
"Tôi có thể hiểu được nỗi đau của gia đình ông Riina trước sự mất mát này. Nhưng ông ta là lãnh đạo mafia và không hề có dấu hiệu muốn chuộc lại lỗi lầm” - ông Don Luca Leone nói.
