Gần 2 tuần sau khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran bắt đầu, các nhà lãnh đạo châu Âu vẫn cảm thấy lo ngại về cuộc xung đột này – điều mà họ chưa từng mong muốn. Tuy nhiên, các chính trị gia châu Âu phải đối mặt thực tế rằng họ đang bị cuốn vào cuộc xung đột này ngày càng sâu rộng và điều đó đang gây ra những rắc rối chính trị, ngoại giao tại nhiều nước châu Âu.

Sự căng thẳng này thể hiện rõ qua khoảng cách ngày càng lớn giữa lời nói của các nhà lãnh đạo châu Âu với mệnh lệnh mà họ đưa ra cho các chỉ huy quân sự, khi họ điều động tàu chiến, máy bay và các thiết bị chiến đấu vào Trung Đông.

“Chúng ta không trong tình trạng chiến tranh” – Tổng thống Pháp Emmanuel Macron viết trên mạng xã hội hôm 5-3.

“Chúng ta không muốn gây chiến” – Thủ tướng Ý Giorgia Meloni nói với các đài truyền hình cùng ngày.

“Chúng ta không tham gia vào các cuộc tấn công của Mỹ và Israel” – Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu trong cuộc họp tại Quốc hội 2-3.

Thế lưỡng nan của châu Âu

Châu Âu đang bị mắc kẹt trong tình thế tiến thoái lưỡng nan ngày càng sâu sắc về vấn đề xung đột ở Trung Đông.

Một mặt, các nhà lãnh đạo châu Âu muốn bảo vệ công dân nước mình bị mắc kẹt trong khu vực Trung Đông, tôn trọng các hiệp ước phòng thủ với các quốc gia Ả Rập. Một mặt, trong một số trường hợp, họ cũng cân nhắc việc cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự để tránh khiến phía Washington không hài lòng.

Các nhà lãnh đạo châu Âu dường như không muốn thể hiện sự ủng hộ quá mức đối với các hành động xung đột, để tránh phản ứng quân sự từ Iran và hơn hết là không muốn sa lầy vào một cuộc chiến ở Trung Đông.

Điển hình, Tổng thống Macron từng cho rằng không nên tham chiến trong cuộc xung đột hiện tại. Tuy nhiên, Pháp đã điều động máy bay chiến đấu Rafale đến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào một căn cứ hải quân Pháp ở Abu Dhabi. Ông Macron cũng đã ra lệnh cho tàu sân bay Charles de Gaulle đến phía đông Địa Trung Hải.

Tại Ý, Thủ tướng Meloni đã đồng ý triển khai lực lượng phòng không đến các nước vùng Vịnh. Ý cũng đã cho phép máy bay Mỹ sử dụng các căn cứ của nước này, mặc dù bà Meloni nhấn mạnh rằng đó là để hỗ trợ hậu cần, chứ không phải các hoạt động tấn công.

Dù vậy, sự ủng hộ hạn chế đó cũng đã đặt bà Meloni vào thế khó xử với cử tri Ý.

Theo tờ The New York Times, nhiều cử tri Ý không có nhiều cảm tình với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Do đó, cách tiếp cận của bà Meloni giờ đây có thể ảnh hưởng tỉ lệ ủng hộ đối với chính phủ của bà, khi Ý đang chuẩn bị bước vào cuộc trưng cầu dân ý về cải cách tư pháp vào cuối tháng 3.

Những người đi trên dây

Tại Anh, Thủ tướng Starmer đang phải đối mặt những lời chỉ trích từ các đồng minh chính trị khi họ cho rằng ông đang nghiêng về hướng ủng hộ chiến dịch của Mỹ ở Trung Đông. Trong khi đó ông Starmer cũng không yên ổn khi ông Trump chỉ trích ông về việc không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ Anh cho cuộc tấn công vào Iran.

Hôm 3-3, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã có cuộc gặp với Tổng thống Trump tại Nhà Trắng và được nghe ông Trump nói về chiến dịch của Mỹ trong cuộc xung đột ở Trung Đông. Tuy nhiên, sau cuộc gặp, ông Merz tỏ ra không mấy lạc quan về cuộc xung đột này.

“Chúng ta không biết liệu kế hoạch này có hiệu quả hay không và liệu các cuộc tấn công quân sự từ nước ngoài có tạo điều kiện cho sự thay đổi chính trị từ bên trong hay không. Kế hoạch này không phải là không có rủi ro, và chúng ta cũng sẽ phải gánh chịu hậu quả của nó” – ông Merz nói.

Mặc dù ông Merz có các phát ngôn hoài nghi chiến dịch như vậy nhưng nhiều cử tri Đức cũng không mấy hài lòng. Một phần vì ông Merz không đưa ra bình luận nào khi ông Trump chỉ trích ông Starmer và Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez – những người từ chối cho máy bay Mỹ tiếp cận các căn cứ của nước họ.

Tuy nhiên, theo The New York Times, các nhà lãnh đạo châu Âu khó có thể tìm được cách nào hoàn hảo để cân bằng giữa việc xoa dịu ông Trump và hạn chế sự phản đối trong nước.

Một tuần sau khi xung đột bắt đầu, Anh đã lặng lẽ cung cấp cho Mỹ sự hỗ trợ quân sự đáng kể nhưng điều đó cũng không khiến ông Trump hài lòng.

“Anh giờ đây cuối cùng cũng nghiêm túc suy nghĩ về việc đưa hai tàu sân bay tới Trung Đông. Chúng tôi không cần họ nữa, nhưng chúng tôi sẽ nhớ điều đó. Chúng tôi không cần những người tham gia chiến tranh sau khi chúng tôi đã giành chiến thắng” – ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Về phía Anh, sự thẳng thừng của ông Trump cũng khiến nhiều người không hài lòng.

“Chúng tôi đã làm nhiều hơn người Đức. Những nhà lãnh đạo này đều đang đi trên dây, và với ông Starmer, sợi dây đó còn cao hơn những người khác” – ông Peter Ricketts, cựu cố vấn an ninh quốc gia Anh, nói.

Ông Ricketts cho biết các nhà lãnh đạo châu Âu cần phải nhìn nhận thực tế về khả năng thay đổi quỹ đạo của cuộc chiến, nhất là khi ông Trump đã không tham khảo ý kiến ​​​​của họ trước đó về việc bắt đầu cuộc xung đột.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhận định rằng trường hợp cuộc chiến kéo dài, châu Âu có thể sẽ có những quyết định cứng rắn hơn.

“Nếu xảy ra sự sụp đổ thực sự, sự phân mảnh, dòng người tị nạn từ Iran, điều đó sẽ có tác động rất lớn đến châu Âu” – ông Thomas Wright, chuyên gia cao cấp tại Viện Brookings (Mỹ), nhận định.