Theo Washington Post, phát biểu trước báo giới, Tổng thống Obama nói rằng cuộc nói chuyện giữa hai nguyên thủ Mỹ- Trung đã diễn ra rất thẳng thắn về các tranh chấp chủ quyền ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, tập trung vào tình hình ngày càng căng thẳng tại biển Đông.
Tổng thống Obama nói: “Tôi đã bày tỏ sự quan ngại đến Chủ tịch Tập về việc Trung Quốc đang tranh giành chủ quyền lãnh thổ, tiến hành các hoạt động xây dựng và quân sự hóa những khu vực đang tranh chấp. Điều này khiến cho các quốc gia có liên quan khó có thể giải quyết những bất đồng trong hòa bình.”
Tổng thống Mỹ đã nói chuyện với Chủ tịch Trung Quốc trong một cuộc họp báo chung tại Vườn hồng của Nhà Trắng. Đây là lần đầu tiên ông Tập Cận Bình đến thăm chính thức Mỹ kể từ khi ông trở thành nhà lãnh đạo của Trung Quốc.
Phía Trung Quốc thời gian qua đã liên tục tuyên bố các đảo nhân tạo mà nước này đang xây dựng trên các bãi đá ngầm tại Biển Đông cho mục đích phòng thủ quân sự. Các nhà phân tích cho biết những hình ảnh chụp từ vệ tinh cho thấy Trung Quốc đã xây dựng xong một đường băng quân sự tại Trường Sa. Hai đường băng khác cũng được cho rằng Trung Quốc đang chuẩn bị xây dựng thêm.
Ông Tập Cận Bình phát biểu trong một buổi họp báo chung với Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Vườn hồng ở Nhà Trắng (Washington)
Tổng tư lệnh Harry Harris, lực lượng hải quân Mỹ tại Thái Bình Dương cho biết tại Diễn đàn An ninh Aspen vào tháng 7 rằng Trung Quốc đang xây dựng nhà chứa máy bay ở bãi đá Chữ Thập thích hợp với các chiến đấu cơ chiến lược hoạt động.
Tuy nhiên, trong buổi họp báo, ông Tập đã phủ nhận những cáo buộc về các hoạt động quân sự hóa nói trên. Theo ông Tập: “Trung Quốc không nhắm đến hay không gây ảnh hưởng đến bất kỳ quốc gia nào, và các đảo không vì mục tiêu quân sự.”.
Ông Tập cũng lặp lại ý kiến rằng Trung Quốc cam kết thực hiện tự do hàng hải trên biển và giải quyết các tranh chấp thông qua đối thoại. Ông cũng cho biết thêm Bắc Kinh và Washington cùng nhau “chia sẻ quyền lợi” trong vấn đề này.
Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích của Washington và các quan chức Mỹ cho biết thực tế những hoạt động quân sự hóa trên những hòn đảo nhân tạo đã được bắt đầu. Câu hỏi lớn đối với giới nghiên cứu Mỹ là Trung Quốc sẽ lắp đặt bao nhiêu thiết bị quân sự tại đó.
Theo các chuyên gia Mỹ, các ảnh chụp từ vệ tinh hồi đầu tháng này cho thấy Trung Quốc vẫn đang ngang nhiên tiến hành những hoạt động nạo vét xung quanh các đảo nhân tạo, chỉ một tháng sau khi Bắc Kinh tuyên bố họ đã chấm dứt các hoạt động của mình.
Tuần trước, ông Harris nói rằng xây dựng đường băng của Trung Quốc và quân sự hóa các đảo nhân tạo đang trở thành mối quan ngại chính và đe dọa đến tất cả các quốc gia trong khu vực.
Tuần báo Quốc phòng Jane’s Defense Weekly đã công bố các bức ảnh mới nhất về bãi đá Chữ Thập từ vệ tinh, chụp từ ngày 20-9. Tờ báo này nói rằng Trung Quốc đã xây dựng xong đường băng trên bãi đá ngầm và đang chuẩn bị đưa vào hoạt động.
Theo tờ báo, đường băng vừa xây dựng xong cho phép Trung Quốc tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng và thực hiện các hoạt động tuần tra bằng máy bay tại những khu vực có tranh chấp chủ quyền.
