Tên lửa đạn đạo liên lục địa Sarmat - ‘siêu vũ khí’ định hình năng lực răn đe chiến lược của Nga

Ngày 16-5, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Ryabkov nói rằng hệ thống tên lửa đạn đạo liên lục địa Sarmat mới của Nga không có đối thủ tương đương trên thế giới, bảo đảm xuyên thủng mọi hệ thống phòng thủ tên lửa và “không cần quảng bá”, theo hãng thông tấn TASS.

“Hiện không một quốc gia nào sở hữu hệ thống tầm chiến lược tương tự. Hệ thống này bảo đảm xuyên thủng cả các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện có lẫn những hệ thống vẫn đang trong giai đoạn phát triển” - ông Ryabkov nói.

Theo đài RT, đây là lần đầu tiên nước Nga hiện đại phát triển một tên lửa đạn đạo thuộc lớp này. Sarmat được thiết kế để thay thế các tên lửa Voevoda từ thời Liên Xô, vốn đến nay vẫn là những tên lửa đạn đạo liên lục địa mạnh nhất từng được triển khai.

Tên lửa Sarmat được Tổng thống Nga Vladimir Putin ca ngợi “là tên lửa mạnh nhất thế giới”. Ông Putin cho biết tên lửa Sarmat sẽ được đưa vào trực chiến vào cuối năm nay.

Tên lửa Sarmat là gì?

RS-28 Sarmat, được phương Tây gọi là “Satan II”, là tên lửa đạn đạo liên lục địa – loại tên lửa dẫn đường phóng từ mặt đất được thiết kế để mang vũ khí hạt nhân với tầm bắn tối thiểu 5.500 km.

RT dẫn lời ông Putin rằng tên lửa này có tầm bắn tối đa hơn 35.000 km – vượt xa mọi mẫu tương đương của phương Tây – và tuyên bố nó có thể “xuyên thủng mọi hệ thống phòng thủ chống tên lửa hiện tại và tương lai”.

Sau vụ phóng thử hôm 12-5, ông Putin cho biết Sarmat – một trong hàng loạt vũ khí mới mà ông công bố năm 2018 với tuyên bố chúng sẽ khiến mọi hệ thống phòng thủ tên lửa tiềm năng của Mỹ trở nên vô dụng – có sức mạnh tương đương Voyevoda nhưng độ chính xác cao hơn. Theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) đăng tải vào tháng 4-2024, tải trọng tối đa của Sarmat là 10 tấn.

CSIS cho biết thêm rằng Sarmat dài 35,3 m, đường kính 3 m và nặng 208,1 tấn.

TASS năm 2018 dẫn lời ông Putin rằng Sarmat đạt tốc độ cao rất nhanh và ngừng đốt động cơ sớm hơn các tên lửa đạn đạo liên lục địa truyền thống, khiến các hệ thống phòng thủ tên lửa có ít thời gian và ít cơ hội hơn để phát hiện, theo dõi và đánh chặn nó.

Nhờ sức đẩy cực lớn của các động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng, Sarmat được kỳ vọng mang tải trọng chưa từng có – từ 10 đến 14 đầu đạn nhiệt hạch công suất trung bình, mỗi đầu đạn có sức nổ ước tính khoảng 700 kiloton.

Dự án Sarmat

Dự án Sarmat bắt đầu được triển khai vào cuối những năm 2000 thông qua sự hợp tác giữa nhiều cục thiết kế tên lửa của Nga chuyên về công nghệ tên lửa nhiên liệu lỏng. Trong đó có Cục Thiết kế Tên lửa Makeyev tại Miass – đơn vị vốn tập trung vào tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm – và NPO Mashinostroyenia tại Reutov, nơi phát triển phương tiện lướt siêu vượt âm Avangard cho hệ thống tên lửa liên lục địa UR-100NUTTH.

Hai tổ chức này đã kết hợp thế mạnh bổ sung cho nhau trong lĩnh vực kỹ thuật tên lửa tiên tiến. Ngay từ đầu, Sarmat đã được định hướng trở thành mẫu thay thế tương lai cho các tên lửa đạn đạo liên lục địa hạng nặng R-36M2 Voevoda đã cũ của Lực lượng Tên lửa Chiến lược Nga.

Năm 2015, việc lắp ráp các nguyên mẫu tên lửa đầu tiên bắt đầu nhằm phục vụ loạt thử nghiệm phóng bằng cơ chế đẩy và các thử nghiệm sản xuất. Năm 2022, ông Vladimir Degtyar, Tổng giám đốc Cục Thiết kế Makeyev, tuyên bố Nga đã chính thức bắt đầu sản xuất hàng loạt tên lửa đạn đạo liên lục địa RS-28 Sarmat thế hệ thứ năm.

“Hệ thống tên lửa này đã bước vào giai đoạn sản xuất hàng loạt và được cung cấp đầy đủ vật liệu cũng như thiết bị chế tạo cần thiết” - ông cho biết. Theo giới chức Nga, mẫu tên lửa đạn đạo liên lục địa mới sẽ giúp tăng cường đáng kể năng lực răn đe chiến lược của nước này trong 40 đến 50 năm tới.

Công tác chuẩn bị triển khai các tên lửa Sarmat trực chiến đầu tiên đã bắt đầu từ năm 2023 tại sư đoàn tên lửa ở Uzhur, thuộc phía nam vùng Krasnoyarsk Krai. Trong những năm tới, Sarmat dự kiến sẽ hoàn tất toàn bộ chương trình thử nghiệm bay và được trang bị nhiều cấu hình tải trọng khác nhau.

Vì sao Nga công bố các loại vũ khí mới vào lúc này?

Ngoài Sarmat, các vũ khí mới nhất của Moscow bao gồm phương tiện lướt siêu vượt âm Avangard, có khả năng bay nhanh gấp 27 lần tốc độ âm thanh. Những mẫu đầu tiên đã được đưa vào biên chế.

Nga cũng đã đưa vào sử dụng tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, đồng thời đã hai lần sử dụng phiên bản mang đầu đạn thông thường để tấn công Ukraine. Với tầm bắn lên tới 5.000 km, Oreshnik có thể vươn tới bất kỳ mục tiêu nào tại châu Âu.

Ông Putin cũng tuyên bố Nga đang ở “giai đoạn cuối” trong quá trình phát triển UAV ngầm Poseidon mang đầu đạn hạt nhân và tên lửa hành trình Burevestnik sử dụng các lò phản ứng hạt nhân cỡ nhỏ làm động cơ.

Ông Putin mô tả các vũ khí mới này là một phần trong phản ứng của Nga trước lá chắn tên lửa mà Washington phát triển sau khi Mỹ rút khỏi hiệp ước Mỹ - Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh về hạn chế hệ thống phòng thủ tên lửa vào năm 2001.

Hôm 12-5, Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ công bố một phân tích ước tính kế hoạch xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa mới mang tên “Golden Dome” của Tổng thống Donald Trump sẽ tiêu tốn 1.200 tỉ USD để xây dựng và duy trì trong 20 năm tới.

“Chúng tôi buộc phải tính tới việc bảo đảm an ninh chiến lược trước thực tế mới và nhu cầu duy trì thế cân bằng chiến lược cũng như thế ngang bằng sức mạnh” - ông Putin nói.