Ba ngày sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa, Mỹ và thế giới vẫn chưa biết được ai là tổng thống thứ 46 của nước Mỹ, mặc dù cục diện bầu cử cho thấy ứng viên Dân chủ Joe Biden đang tiến sát tới cánh cửa Nhà Trắng.
Theo kênh Channel News Asia, việc chờ đợi quá lâu làm gia tăng căng thẳng trên khắp nước Mỹ vốn đã phân cực. Tuy nhiên, sự chậm trễ này đã được lường trước, thường vì những lý do cụ thể của từng bang. Theo hệ thống nước Mỹ, mỗi bang sẽ tự tiến hành bỏ phiếu, kiểm phiếu.
Các bang cạnh tranh sẽ kiểm lâu hơn
California, bang đông dân nhất của Mỹ cũng là bang có số phiếu đại cử tri nhiều nhất (55 phiếu), nhanh chóng công bố ông Biden chiến thắng ngay sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa vào 3-11.
Các nhân viên của Hội đồng Đăng ký và Bầu cử hạt Fulton, TP Atlanta, bang Georgia hôm 4-11. Ảnh: Brandon Bell/REUTERS
Tuy nhiên, những công bố này trên thực tế chỉ là dự đoán của các cơ quan thông tấn báo chí chứ không phải là kết quả chính thức từ cơ quan bầu cử. Điều đó có nghĩa là sẽ còn rất lâu nữa mới có được một bức tranh chính xác về khoảng cách hẹp giữa hai ứng viên tại các bang.
“Cuộc đua càng suýt soát thì càng mất nhiều thời gian” – Thư ký bang Pennsylvania – bà Kathy Boockvar giải thích với phóng viên.
Các bang cũng có những thời hạn khác nhau về việc nhận phiếu bầu vắng mặt, đặc biệt là những phiếu bầu của cử tri trong quân đội hay công dân Mỹ sống tại nước ngoài.
Tại bang North Carolina, vẫn còn ít nhất 171.000 lá phiếu chưa được kiểm. Số phiếu này có thể tạo ra khác biệt vì theo luật, bang này chấp nhận những phiếu bầu qua thư gửi tới cho tới ngày 12-11 miễn sao chúng được đóng dấu bưu điện trước Ngày bầu cử 3-11.
Tương tự, tại bang Nevada – cũng đang chứng kiến cuộc đua sít sao giữa hai ứng viên, sẽ kiểm đếm những phiếu bầu đóng dấu bưu điện trước ngày 3-11 miễn sao chúng được gửi tới trước ngày 10-11.
Ngoài ra, quá trình kiểm phiếu lâu hơn do một yếu tố nữa, đó là các phiếu bầu tạm thời (provisional ballots).
Các quan sát viên của đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa kiểm tra những phiếu bầu tạm thời tại hạt Lehigh, TP Allentown, bang Pennsylvania hôm 6-11. Ảnh: Mary Altaffer / AP
Theo đài NBC News, những lá phiếu như vậy chỉ được sử dụng khi một cử tri có vấn đề cần được giải quyết trước khi lá phiếu của họ có thể được kiểm đếm, do đó sẽ mất nhiều thời gian để xử lý hơn so với những là phiếu thông thường.
Những lá phiếu này là dự phòng khi một cử tri không thể ngay lập tức chứng minh được họ đủ điều kiện bỏ phiếu khi xuất hiện tại phòng bỏ phiếu hoặc thông tin của họ không phù hợp với những gì đã được liệt kê trên danh sách cử tri.
Ví dụ, nếu một cử tri để quên thẻ căn cước tại nhà hoặc không xuất hiện trong danh sách cử tri thì họ có thể bỏ phiếu bầu tạm thời.
Theo luật liên bang, mọi công dân Mỹ luôn có thể bỏ phiếu tạm thời tại một điểm bỏ phiếu, ngay cả khi tình trạng đăng ký của họ không rõ ràng. Điều này cho phép các quan chức chấp nhận lá phiếu nhưng sẽ để nó sang một bên trong khi chờ xác nhận những thông tin khác, theo đài CNN.
Sau khi bỏ phiếu, các quan chức bầu cử xác định liệu cử tri đó có đủ điều kiện bỏ phiếu hay không. Nếu đủ điều kiện, lá phiếu sẽ được kiểm đếm như mọi lá phiếu khác.
Dồn dập phiếu bầu qua thư
Do lo ngại dịch COVID-19, nhiều người dân chọn bỏ phiếu qua thư khiến số lượng phiếu bầu theo hình thức này tăng vọt, gây áp lực cho các tiểu bang.
Khoảng 65,2 triệu cử tri trong số 160 triệu người Mỹ đi bầu trong năm nay đã bỏ phiếu qua thư, theo ước tính của Dự án bầu cử Mỹ.
Tranh chấp pháp lý
Đội tranh cử của ông Trump đã tận dụng sự chậm trễ này để yêu cầu ngừng kiểm phiếu tại những bang có kết quả bất lợi cho họ, đáng chú ý là tại bang Pennsylvania.
Cử tri bỏ phiếu tại điểm bỏ phiếu ở TP Los Angeles, bang California hôm 3-11. Ảnh: Deccio Serrano–NurPhoto/Getty Images
Tại Pennsylvania, đảng Cộng hòa trong nhiều tháng đã nỗ lực để không cho phép nhà chức trách bang này kiểm đếm những phiếu đóng dấu bưu điện trước ngày 3-11 nếu chúng được gửi tới trước ngày 6-11.
Tại bang Wisconsin, Tòa án tối cao ra phán quyết rằng chỉ những phiếu được nhận trong ngày 3-11 mới được kiểm đếm.
Hầu hết các bang đều cho phép các bên tranh cử quan sát quá trình kiểm phiếu song những vụ tranh chấp liên quan tới vấn đề này làm kéo dài thời gian. Điển hình như việc những người ủng hộ ông Trump phản đối quy định của TP Philadelphia (bang Pennsylvania) về việc những người quan sát kiểm phiếu phải đứng xa ít nhất 4,5 m để ngăn ngừa COVID-19.
