Khi IS đánh chiếm TP cổ Palmyra, nơi nhiều di sản thế giới được UNESCO công nhận, vào tháng 5-2015, cộng đồng quốc tế đã tự hỏi số phận của "Hòn ngọc sa mạc" này sẽ như thế nào. Liệu TP này bị IS kiểm soát vì lợi nhuận hay nó là nạn nhân của một cuộc "tàn bạo văn hóa" khác, hay cả hai?
Thế giới đã không phải chờ đợi lâu câu trả lời cho những thắc mắc của mình: Chỉ trong 10 ngày, khoảng tuần cuối cùng của tháng 8 và tuần đầu tiên của tháng 9 năm nay, ngôi đền Baal Shamin, ngôi đền Bel và ba tháp an táng đã bị IS cho nổ tung. Thật sự là một dấu hiệu của sự hủy diệt các di sản văn hóa!
Cho đến hiện tại, IS đã tạo thêm một "bước ngoặt" mới khi phá hủy biểu tượng của Palmyra: cổng vòm hoành tráng Khải Hoàn Môn (Arch of Triumph) ở lối vào Grand Colonnade. Các báo cáo cũng chỉ ra rằng IS đang chuẩn bị hủy diệt một di tích kiến trúc vòm và kiến trúc Agora gần đó.
Ông Amr Al-Azm hiện là giáo sư lịch sử và nhân chủng học tại ĐH Shawnee ở bang Ohio (Mỹ) (ảnh: Joshualandis)
Tại sao IS lại phá hủy những địa điểm di sản văn hóa lớn của Palmyra? Theo ông Amr Al-Azm, hiện là giáo sư lịch sử và nhân chủng học tại ĐH Shawnee ở bang Ohio (Mỹ), câu trả lời không nằm ở chỗ những kẻ cực đoan Hồi giáo này muốn phá hủy những di sản mà vốn được truyền thông phương Tây miêu tả.
IS hủy diệt các di sản văn hóa để gây "sốc" cho thế giới. Và mục đích của IS là để chứng minh khả năng của chúng trong việc hành động mà không bị ai trừng phạt và chứng minh sự bất lực của cộng đồng quốc tế để ngăn chặn hành động của nhóm khủng bố này.
Những tội ác này cùng với vô số tội khác như xử tử công khai những người phương Tây trong bộ quần áo màu cam, là một phần trong chiến dịch tuyên truyền của IS. Chúng muốn gây sốc cho thế giới để chứng minh hành động "tự do" của chúng và để thu hút sự chú ý của thế giới đối với nhóm.
Việc phá hủy các địa điểm cổ tại TP Palmyra do IS tiến hành cần được nhìn qua ống kính rộng hơn về các sự kiện đang diễn ra ở Syria hiện nay và sự cần thiết để IS phản ứng trước chúng.
Nga gần đây đã phát động chiến dịch không kích ở Syria, tiến hành đánh bom và phá hủy nhiều căn cứ của Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Có lẽ đó là lý do tại sao IS cảm thấy bắt buộc phải phản ứng trước việc này và những thách thức khác bằng cách phá hủy "vô tội vạ" các di sản văn hóa tại TP cổ Palmyra.
Tại sao chúng ta nên quan tâm đến tình trạng phá hủy các di sản văn hóa ở Syria? Một khi bạo lực hiện tại kết thúc, người dân Syria sẽ cần phải tìm cách để kết nối lại các biểu tượng tôn giáo và chính trị của mình.
Quá khứ của đất nước, được đại diện bên trong hình ảnh của những di sản văn hóa phong phú, chính là chìa khóa để phải quan tâm. Bảo vệ và bảo tồn di sản cũng như lịch sử của Syria chính là vì vậy, ngoài ra còn để bảo vệ tương lai của nó.
