Trong phát ngôn được đưa ra ngày 21-10, Bộ trưởng Thương mại Philippines Ramon Lopez nói rằng: “Hãy để tôi đính chính. Tổng thống đã không nói về việc cắt đứt quan hệ”.
Trước đó, hôm 20-10, phát biểu trước các doanh nhân Trung Quốc và Philippines tại Đại lễ đường nhân dân ở Bắc Kinh, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte nói rằng: “Tại nơi này, tôi tuyên bố cắt đứt quan hệ với Mỹ cả về quân sự và kinh tế”.
“Xét về quan hệ kinh tế, chúng tôi sẽ không chấm dứt các hoạt động thương mại, đầu tư với Mỹ. Tổng thống một cách cụ thể đã đề cập mong muốn đẩy mạnh hơn nữa quan hệ với Trung Quốc và khu vực ASEAN, các đối tác chúng tôi có quan hệ thương mại từ nhiều thế kỷ” - ông Lopez đính chính tuyên bố của Tổng thống Duterte.
Ông Duterte phát biểu trước các doanh nhân tại Đại lễ đường nhân dân ở Bắc Kinh ngày 20-10. Ảnh: Reuters
Ông Lopez nói rằng Philippines chỉ đang muốn “thoát khỏi sự phụ thuộc quá nhiều vào một bên”. Vị bộ trưởng thương mại khẳng định: “Tuy nhiên, chúng tôi chắc chắn sẽ không dừng các hoạt động thương mại và đầu tư với phương Tây, đặc biệt là Mỹ”.
Theo Reuters, Mỹ xem Philippines là một đồng minh quan trọng trong chiến lược “Tái cân bằng” khu vực châu Á-Thái Bình Dương khi nước này đối mặt trước một đất nước Trung Quốc đang trỗi dậy. Tuy nhiên, Tổng thống Duterte đã có các động thái “xoay trục” sang Trung Quốc trong khi quan hệ Mỹ - Philippines xấu đi trong thời gian gần đây.
Tùy viên báo chí của Đại sứ quán Mỹ tại Manila Molly Koscina nói rằng các phát ngôn của ông Duterte đang gây ra “sự mơ hồ không cần thiết”.
“Chúng tôi đã chứng kiến nhiều phát ngôn gây rắc rối thế này trong thời gian gần đây. Một cách khó hiểu, các phát ngôn này trái ngược với mối quan hệ tốt đẹp giữa hai dân tộc Philippines và Mỹ cũng như lịch sử hợp tác giữa hai chính phủ” - bà Molly Koscina trả lời phỏng vấn Reuters.
Bà cho biết hiện phía chính phủ Philippines chưa đưa ra các phát ngôn giải thích rõ tuyên bố “cắt đứt quan hệ” của Duterte là có ý gì. Bà cho biết Mỹ sẽ tôn trọng các cam kết đồng minh và trách nhiệm trong các hiệp ước với Philippines. “Và dĩ nhiên chúng tôi hy vọng Philippines cũng sẽ làm như vậy”.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ash Carter trong một tuyên bố nói rằng Washington sẽ thực hiện các cam kết đồng minh với Philippines. “Rõ ràng bất cứ quan hệ nào cũng đòi hỏi một trong những sự phụ thuộc lẫn nhau và chúng tôi sẽ tiếp tục thảo luận điều đó với các đối tác Philippines”.
Các nỗ lực của ông Duterte gần đây để thắt chặt quan hệ với Trung Quốc cho thấy Philippines đang muốn “xoay trục” sang Trung Quốc. Ảnh: Reuters
Về phía Philippines, Trợ lý thư ký văn phòng tổng thống Philippines Marie Banaag đã kêu gọi công chúng chờ đợi lời giải thích về tuyên bố của ông Duterte. “Không nên vội vàng diễn giải phát biểu của tổng thống vì chúng tôi phải đợi chỉ đạo từ ông ấy và Bộ Ngoại giao ngay khi họ về nước” - bà Marie Banaag nói.
Tổng thống Philippines nói rằng Mỹ đã “thua cuộc” trong cả kinh tế và quân sự. Duterte cho biết có thể ông sẽ đến Nga để nói chuyện với Tổng thống Putin và cùng bàn luận với ông Putin về ý tưởng bộ ba Nga - Trung - Philippines để đối phó các vấn đề của thế giới.
Trong khi đó, Bộ trưởng Ngân sách Philippines Benjamin Diokno nói rằng mối quan hệ đang chớm nở giữa Manila và Bắc Kinh không đồng nghĩa với việc quan hệ giữa Philippines với các nước khác sẽ “nguội đi”.
Reuters nhận định nỗ lực của ông Duterte để thắt chặt quan hệ với Trung Quốc trong thời gian gần đây cho thấy sự thay đổi chóng mặt trong chính sách ngoại giao Philippines kể từ khi ông Duterte lên nắm quyền Philippines hồi cuối tháng 6-2016.
