Straitstimes đưa tin phát biểu tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore ngày 5-6, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Jean-Yves Le Drian đã giải thích tại sao tranh chấp lãnh thổ ở biển Đông cũng là mối quan ngại với châu Âu và thế giới.
Theo ông Le Drian, nếu luật biển không được tôn trọng tại khu vực vày thì luật biển cũng có thể bị thách thức tại Địa Trung Hải hay Bắc Băng Dương. Vì vậy, Pháp sẽ hối thúc các hải quân châu Âu đảm bảo sự hiện diện “thường xuyên và rõ ràng” ở biển Đông.
“Nếu chúng tôi muốn kiểm soát nguy cơ xung đột, chúng tôi phải bảo vệ lợi ích này, bảo vệ chính mình” - Bộ trưởng Pháp nhấn mạnh. Hải quân Pháp đã được triển khai ở biển Đông ba lần trong năm nay.
Cũng phát biểu tại Đối thoại Shangri-La, Bộ trưởng Quốc phòng Canada Harjit Singh Sajjan đã cam kết tăng cường sự tham gia của Canada tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
“Chúng tôi cam kết tăng cường sự kết nối so với trước đây trong bối cảnh chúng tôi điều chuyển sang một đường hướng năng động hơn và ủng hộ trật tự quốc tế dựa trên luật pháp”.
Bình luận của bộ trưởng Quốc phòng Pháp và Canada được đưa ra sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Manohar Parrikar hối thúc giải quyết hòa bình các tranh chấp ở biển Đông dựa trên luật pháp quốc tế.
Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Jean-Yves Le Drian. Nguồn: Straits Times
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), một liên minh an ninh bao gồm các quốc gia ở châu Âu và Bắc Mỹ, cũng đưa ra kêu gọi tương tự. Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO, tướng Petr Pavel, cho hay NATO ủng hộ các quốc gia trong khu vực muốn cải thiện năng lực quốc phòng hoặc chia sẻ thông tin tình báo và các kinh nghiệm tốt nhất về an ninh hàng hải.
Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích cho hay mối quan tâm ngày càng gia tăng từ các bên khác nhau có nguy cơ biến tranh chấp lãnh thổ ở biển Đông thành một cuộc tranh giành sự ảnh hưởng chiến lược và ngoại giao rộng lớn hơn vốn có thể phủ bóng vai trò của ASEAN. “Dường như tình hình ngày càng đi xa khỏi sự kiểm soát của ASEAN” - học giả Phuong Nguyen, từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) tại Washington, nhận định.
TS Zhu Feng, người đứng đầu Trung tâm Phối hợp nghiên cứu về biển Đông tại ĐH Nanjing, đã kêu gọi ASEAN đóng vao trò ngoại giao chủ động bằng cách nỗ lực làm trung gian hòa giải và thúc đẩy đối thoại. Cựu Tổng Thư ký ASEAN Ong Keng Yong cho rằng thách thức ngay lúc này của ASEAN là “hạ nhiệt căng thẳng”.
Ông này cũng nói thêm ASEAN đang vô tình bị buộc rơi vào vòng xoáy giữa Mỹ và Trung Quốc. “Chúng tôi không muốn tham gia bất kỳ cuộc đối đầu nào giữa hai cường quốc... Chúng tôi tốt hơn là nên ở vị trí quan sát” - ông nói.
Bắc Kinh gần đây đã cải tạo đất ồ ạt để gia tăng đòi hỏi các tuyên bố chủ quyền phi lý đó. Trung Quốc còn tuyên bố sẽ không chấp nhận phán quyết sắp tới của Tòa Trọng tài quốc tế The Hague (Hà Lan) trong vụ Philippines kiện Trung Quốc về “đường lưỡi bò” phi pháp.
Trước các hành động đó của Trung Quốc, Mỹ đã điều tàu áp sát các đảo nhân tạo do Bắc Kinh xây dựng phi pháp nhằm đẩy mạnh nguyên tắc tự do hàng hải trong các vùng biển quốc tế.
