Theo hãng tin CNN, chính quyền Washington đã đưa ra quyết định vào ngày 5-12 và dự kiến ông Trump sẽ chính thức tuyên bố vào hôm nay (6-12, giờ địa phương). Với quyết định này, Mỹ sẽ “công nhận thực tế” rằng Jerusalem từ lâu là thủ đô của chính quyền Israel.
Giới chức Mỹ cũng nhấn mạnh rằng việc công nhận này sẽ không làm ảnh hưởng đến ranh giới của các quốc gia Israel và Palestine trong tương lai, theo như một thỏa thuận đã đàm phán trước đó giữa các bên liên quan.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: REUTERS
Quyết định của ông Trump nhận được sự ủng hộ từ Israel và những người ủng hộ. CNN cho biết các quan chức cấp cao trong chính quyền của ông Trump hôm qua bác bỏ khả năng sự công nhận này sẽ làm tổn hại đến tiến trình hòa bình của Trung Đông, tuy nhiên lại không hề đưa ra lý luận nào chứng minh cho tuyên bố động thái này sẽ thúc đẩy quá trình hòa bình hoặc lợi ích của Mỹ trong khu vực.
Chính quyền Washington cũng được cho là đã chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với những bất ổn có thể xảy ra sau khi quyết định được công bố.
Trong khi đó, các quốc gia Ả Rập lại đang “dậy sóng” vì cho rằng việc công nhận TP Jerusalem là thủ đô của Israel sẽ gây nên bất ổn cho khu vực cũng như ngăn cản tiến trình hòa bình giữa Israel và Palestine. Chính phủ Jordan, Ai Cập, Saudi Arabia và Qatar ngay lập tức chỉ trích và yêu cầu Washington xem xét lại, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ dọa sẽ cắt quan hệ ngoại giao với Israel nếu Tổng thống Donald Trump công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel.
“Nếu ngày mai hay một ngày nào đó, ông Trump tuyên bố rằng “Tôi công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel”, đó cũng là lúc ông ấy đã phá hủy hoàn toàn mọi cơ hội đạt được thỏa thuận (tiến trình hòa bình) thế kỷ mà ông ấy luôn nói đến” - ông Nabil Shaath, cố vấn của Tổng thống Nhà nước Palestine Mahmoud Abbas, tuyên bố trước báo chí.
TP thánh địa Jerusalem là tâm điểm trong cuộc tranh chấp giữa Israel và Palestine. Ảnh: AFP
Nhà ngoại giao cao cấp của Liên minh châu Âu Federica Mogherini hôm 5-12 cũng khẳng định "mọi hành động làm suy yếu" nỗ lực hòa bình Israel và Palestine đều "hoàn toàn phải tránh". Phát biểu cùng với Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson tại Brussels của Bỉ, bà Mogherini nói rằng tình trạng của Jerusalem sẽ phải được thống nhất thông qua đàm phán.
28 quan chức ngoại giao của EU sẽ thảo luận vấn đề này với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ở Brussels vào ngày 11-12, sau đó một cuộc gặp tương tự với lãnh đạo nhà nước Palestine Mahmoud Abbas sẽ diễn ra vào đầu năm tới.
TP thánh địa Jerusalem là tâm điểm trong cuộc tranh chấp giữa Israel và Palestine. Mặc dù kể từ năm 1967, Israel đã giành quyền kiểm soát hoàn toàn lãnh thổ Jerusalem và tuyên bố thành phố này là thủ đô của mình. Tuy nhiên, việc này không được cộng đồng quốc tế công nhận và cũng không có đại sứ quán nước ngoài nào đóng ở Jerusalem.
Theo Đạo luật Đại sứ quán Jerusalem được Quốc hội Mỹ thông qua năm 1995, Đại sứ quán Mỹ sẽ bắt buộc phải dời từ Tel Aviv đến Jerusalem. Tuy nhiên, các đời tổng thống Mỹ trước đây cứ sáu tháng một lần lại ký giấy hoãn thi hành đạo luật, trên cơ sở vì lợi ích an ninh quốc gia.
Giới phân tích cho rằng ông Trump đang "đùa với lửa" vì quyết định này có thể “giết chết” bất kỳ cơ hội đàm phán hòa bình nào ở Trung Đông, làm cho khu vực này trở nên căng thẳng vì những cuộc biểu tình, cũng như tiếp tay cho những chiến dịch tuyên truyền của các nhóm phiến quân và Iran. Các binh sĩ và viên chức ngoại giao Mỹ tại khu vực này cũng có thể rơi vào thế nguy hiểm.
