Ngày 16-6, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố Mỹ sẽ đảm bảo tự do lưu thông qua eo biển Hormuz, đồng thời cáo buộc Iran liên quan đến các vụ tấn công nhằm vào các tàu chở dầu và bắn rơi một máy bay không người lái của Mỹ gần đây.
“Điều các bạn nên biết là chúng tôi sẽ bảo đảm tự do lưu thông hàng hải qua eo biển”, ông Pompeo nói trong cuộc trả lời phỏng vấn đài Fox News Sunday.
Ông Pompeo không đề cập chuyện Mỹ đang cân nhắc sẽ sử dụng các phương án nào để bảo vệ các tàu dầu lưu thông qua eo biển Hormuz, hay Mỹ sẽ trừng phạt Iran thế nào.
“Đây là một thách thức quốc tế, một điều quan trọng với cả toàn cầu. Mỹ chắc chắn chúng tôi sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết, cả về ngoại giao lẫn những cách khác để đạt được điều này”, Ngoại trưởng Mỹ nói.
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố Mỹ sẽ đảm bảo tự do lưu thông qua eo biển Hormuz. Ảnh: AFP
Eo biển Hormuz là tuyến đường biển chiến lược quan trọng nằm giữa Vịnh Oman (phía Đông Nam) và Vịnh Ba Tư (phía Tây Nam), phía Bắc eo biển Hormuz là Iran, phía Nam là Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và Musandam – một phần lãnh thổ của Oman. Eo biển Hormuz có vai trò rất quan trọng vì tuyến đường biển này là nơi lưu thông của khoảng 40% lượng dầu mỏ xuất khẩu ra thế giới.
Vào ngày 13-6, đã xảy ra vụ hai tàu dầu thương mại bị tấn công ở Vịnh Oman. Dù không đưa ra chứng cứ về sự liên quan của Iran trong vụ này nhưng ông Pompeo khăng khăng: “Chuyện xảy ra ở đây đã rõ ràng”.
“Có các cuộc tấn công của Cộng hòa Hồi giáo Iran nhằm vào tàu thương mại, vào tự do hàng hải, với mục đích rõ ràng là từ chối lưu thông qua eo biển”, ông Pompeo cáo buộc Iran.
Ngày 13-6, Bộ Quốc phòng Mỹ công bố một đoạn video quay cảnh một tàu mà Mỹ cho là tàu tuần tra của hải quân Iran tiếp cận tàu dầu Kokuka Courageous - một trong các tàu dầu bị tấn công, và có hành động dỡ một quả mìn được buộc vào thân tàu này.
Hình ảnh từ video Bộ Quốc phòng Mỹ công bố cho thấy cảnh một tàu mà Mỹ cho là tàu Iran tiếp cận tàu dầu Kokuka Courageous và có hành động dỡ một quả mìn được buộc vào thân tàu này. Ảnh: US CENTRAL COMMAND
Một số đồng minh của Mỹ nói muốn được xem thêm các chứng cứ khác nữa trước khi đi đến kết luận. Ngày 16-6, Bộ trưởng Quốc phòng Anh Tobias Ellwood nói Iran có thể không hài lòng về thỏa thuận hạt nhân, nhưng đây “không phải là cái cớ để tấn công tàu”. Trong khi đó, Ngoại trưởng Đức Heiko Maas cho rằng video Mỹ công bố không đủ để kết luận Iran đứng sau vụ việc.
Theo nghị sĩ Dân chủ Adam Schiff – Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ và là một nhân vật chỉ trích mạnh chính phủ Trump, việc chứng cứ “rất mạnh và rất thuyết phục” này vẫn chưa thể thuyết phục các đồng minh cho thấy rõ tình trạng “bị cô lập” của Mỹ.
Về phần mình, Iran cho rằng cáo buộc của Mỹ là “vô căn cứ” và không có “một chút chứng cứ thực tế hay suy luận nào”. Chủ tịch Quốc hội Iran Ali Larijani cáo buộc ngược lại rằng có thể chính Mỹ đã thực hiện “hành vi phá hoại” rồi vu oan cho Tehran.
Trả lời phỏng vấn đài CBS trước đó, ông Pompeo nói máy bay không người lái MQ-9 “Reaper” của Mỹ bị một tên lửa được phóng từ Yemen bắn rơi ngày 6-6, và Mỹ đánh giá vụ việc này “có sự trợ giúp của Iran”.
Căng thẳng gia tăng gây lo ngại về nguy cơ bùng phát chiến tranh ở khu vực. Tuy nhiên nói với Fox News Sunday ông Pompeo khẳng định Mỹ không tìm kiếm chiến tranh với Iran.
“Chúng tôi không muốn chiến tranh. Chúng tôi đã làm những gì có thể ngăn chặn nó. Phía Iran nên hiểu thật rõ rằng chúng tôi sẽ tiếp tục có hành động ngăn chặn Iran có kiểu hành xử dạng này” – ông Pompeo nói trong cuộc phỏng vấn.
