Sự thay đổi giọng điệu của ông Duterte xuất phát từ cuộc thăm dò mới đây cho thấy hình ảnh của ông trước công chúng đang xấu đi. Lý do một phần là vì thái độ cứng rắn của TQ trên biển Đông thực tế đã làm suy yếu chủ quyền của Philippines.
Tổng thống Duterte đã nhiều lần kêu gọi sự giúp đỡ tài chính của TQ với lý do mong muốn thoát khỏi ảnh hưởng của Mỹ và châu Âu, song phần lớn khoản đầu tư 24 tỉ USD mà chính quyền Chủ tịch Tập Cận Bình hứa hẹn với Manila vẫn chưa được tiến hành.
Tuy nhiên, trong chuyến thăm TQ lần thứ ba vào tháng 3-2018, ông Duterte tỏ thái độ hoàn toàn khác hẳn khi nhận xét về ông Tập: “Tôi mến mộ ông Tập Cận Bình. Trong thời điểm này đối với vận mệnh quốc gia, tôi cần TQ hơn bất cứ ai.”
Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte. Nguồn: BLOOMBERG
Nhưng trong bài phát biểu tại TP Davao tối hôm 23-8 trước lực lượng hải quân phía Đông Mindanao, ông Duterte lại nói rằng: “Tôi không có gì để chống lại Mỹ. Tôi cần những chiếc trực thăng tấn công và máy bay nhỏ để ngăn chặn chiến tranh du kích”.
Trong một chuyến đi đến Bắc Kinh năm 2016, ông Duterte tuyên bố “tách biệt” khỏi Mỹ và củng cố sự ủng hộ đối với TQ. Ông cũng quyết định phớt lờ phán quyết của tòa trọng tài tại Hague có lợi cho Philippines với nội dung bác bỏ tuyên bố chủ quyền của TQ đối với hầu hết biển Đông. Kể từ đó ông bị cáo buộc là “quá mềm mỏng” với Bắc Kinh.
Các cử tri trong nước chưa bao giờ hài lòng về sự thay đổi của ông Duterte trước Mỹ, đồng minh chính thức duy nhất và đối tác an ninh quan trọng của Philippines. Gần 9/10 cử tri nước này bày tỏ rằng họ vẫn muốn Philippines tái khẳng định chủ quyền của mình tại biển Đông trước sự bành trướng của TQ.
