Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden mới đây đã nêu rõ lập trường của mình trong một tài liệu dài 24 trang phác thảo các chính sách an ninh quốc gia của ông Biden cùng bài phát biểu chính sách đối ngoại đầu tiên của Ngoại trưởng Antony Blinken.
Theo đó, ông Biden chỉ ra "sự cạnh tranh ngày càng tăng với Trung Quốc" là thách thức chính mà Mỹ phải đối mặt. Trong khi đó, ông Blinken mô tả Bắc Kinh là "thử thách địa chính trị lớn nhất" trong thế kỷ 21, hãng tin AFP ngày 3-3 đưa tin.
‘Trung Quốc là thử thách địa chính trị lớn nhất trong thế kỷ 21’
Tài liệu an ninh quốc gia nêu rõ lập trường của Mỹ về Trung Quốc: “Đây là đối thủ duy nhất có khả năng kết hợp sức mạnh kinh tế, ngoại giao, quân sự và công nghệ để tạo ra thách thức lâu dài đối với một hệ thống quốc tế ổn định và cởi mở”.
Tài liệu cho biết thêm rằng khi đối mặt những thách thức từ Trung Quốc và Nga, quân đội Mỹ sẽ chuyển trọng tâm ra khỏi "các hệ thống vũ khí và nền tảng kế thừa không cần thiết để giải phóng nguồn lực đầu tư" vào các công nghệ tiên tiến.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken. Ảnh: REUTERS
AFP dẫn bài phát biểu quan trọng đầu tiên của ông Blinken hôm 3-3 tại Bộ Ngoại giao cho biết: “Mối quan hệ của chúng tôi với Trung Quốc sẽ mang tính cạnh tranh khi cần thiết, hợp tác khi có thể và trở thành đối thủ khi cần”.
"Chúng ta sẽ giải quyết thử thách địa chính trị lớn nhất trong thế kỷ 21: mối quan hệ của chúng ta với Trung Quốc" – ông Blinken nhấn mạnh.
Ông Blinken chỉ ra rằng ông Biden sẽ hạn chế hành động quân sự, dù vừa ra lệnh không kích ở Syria tuần trước, nhằm vào các lực lượng bán quân sự người Shiite của Iraq có liên hệ với Iran.
"Nếu phải hành động quân sự trong tương lai, chúng ta sẽ chỉ thực hiện khi có các mục tiêu, sứ mệnh rõ ràng và có thể đạt được, phù hợp với các giá trị và luật pháp của chúng ta và có sự đồng thuận của người dân Mỹ" - ông Blinken cho biết, nói thêm rằng “Mỹ sẽ làm điều đó cùng với hoạt động ngoại giao”.
Trung Quốc mất điểm trong mắt người dân Mỹ
Ở một diễn biến khác, tờ South China Morning Post ngày 3-3 dẫn kết quả một cuộc thăm dò gần đây của công ty Gallup (Mỹ) cho thấy thái độ của người dân Mỹ đối với Trung Quốc đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, khi chỉ có 20% người Mỹ có quan điểm có thiện chí đối với Bắc Kinh.
Đây là mức xếp hạng thấp nhất kể từ khi Gallup bắt đầu thu thập dữ liệu về thái độ của người dân Mỹ đối với Trung Quốc hồi năm 1979, thấp hơn cả mức 33% hồi năm 2020, thời điểm dịch COVID-19 mới bắt đầu bùng phát.
Trung Quốc mất điểm trong mắt người dân Mỹ. Ảnh: AP
Hơn 1.000 người Mỹ khắp cả nước đã tham gia cuộc khảo sát từ ngày 3-2 đến ngày 18-2, sau khi ông Biden cho biết đã có những bước chuẩn bị để cạnh tranh với Trung Quốc, đồng thời có cách tiếp cận khác với người tiền nhiệm Donald Trump.
Cuộc thăm dò cho thấy Trung Quốc nằm trong số các quốc gia ít được người dân Mỹ ưa thích nhất, với 79% người được hỏi giữ quan điểm “rất hoặc hầu như không có thiện chí”.
Về quan điểm “rất hoặc hầu như không có thiện chí”, kết quả thăm dò đối với Iran, Triều Tiên, Nga lần lượt là 85%, 89% và 77%.
Kết quả cuộc thăm dò cho thấy người dân Mỹ có quan điểm ủng hộ nồng nhiệt đối với các đồng minh truyền thống của Mỹ, với 92% người dân có thiện cảm với Canada và với Anh là 91%.
Phản ứng về cuộc thăm dò trên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân hôm 3-3 đã đổ kết quả cho "các lực lượng chống Trung Quốc" và chính quyền Tổng thống Trump, vốn đã "bôi nhọ Trung Quốc và kích động đối đầu" giữa hai nước.
“Nhân dân Trung Quốc và Mỹ từ lâu đã có quan hệ hữu nghị, và tình bạn như vậy là nguồn gốc và nền tảng của mối quan hệ song phương. Tuy nhiên, chính quyền trước đây của Mỹ và một số lực lượng chống Trung Quốc, dựa trên thành kiến ý thức hệ và tư lợi chính trị, đã cố tình bôi nhọ Trung Quốc, xúi giục đối đầu… và kích động dư luận ở hai nước” – ông Uông cho biết.
Cạnh tranh ảnh hưởng giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục gia tăng liên qua khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, các hoạt động kinh tế của Bắc Kinh, Hong Kong, Đài Loan và vấn đề nhân quyền ở khu vực Tân Cương của Trung Quốc.
Chính quyền Tổng thống Biden cho biết sẽ tiếp tục cách tiếp cận cứng rắn với Trung Quốc mà ông Trump đưa ra, nhưng sẽ có sự phối hợp giữa Mỹ cùng các đồng minh.
