Nhà di truyền học người Thụy Điển Svante Pääbo đã giành giải Nobel Y học năm 2022 vì những khám phá làm nền tảng cho sự hiểu biết của nhân loại về cách con người hiện đại tiến hóa qua từ việc giải trình tự bộ gen của một họ hàng đã tuyệt chủng của loài người ngày nay, theo hãng Reuters.
 |
Nhà di truyền học người Thụy Điển Svante Pääbo. Ảnh:Hendrik Schmidt/DPA/AP |
Cụ thể, vào ngày 3-10, Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska của Thụy Điển đã vinh danh giáo sư Svante Pääbo, 67 tuổi, giám đốc Viện Nhân chủng học Tiến hóa Max Planck ở Leipzig (Đức), là chủ nhân của giải Nobel Y sinh năm 2022 hay còn gọi là Nobel Y học.
Cha của ông Pääbo là nhà hóa sinh Sune Bergström, người từng giành giải Nobel Y học vào năm 1982.
Trong một tuyên bố đăng tải trên trang web của giải thưởng Nobel, Ủy ban Nobel về Y sinh hay Y học cho biết: “Thông qua công trình tiên phong của ông, ông Pääbo đã thực hiện được một điều dường như không thể: giải trình tự bộ gen của người Neanderthal, một họ hàng đã tuyệt chủng của loài người ngày nay".
“Ông cũng đã phát hiện Denisova, một hominin (người cổ đại) chưa từng được biết đến trước đây. Quan trọng hơn, ông Pääbo đã phát hiện sự chuyển đổi gen đã xảy ra từ những hominin vốn đã tuyệt chủng sang Homo sapiens (người hiện đại) sau khi di cư ra khỏi châu Phi khoảng 70.000 năm trước. Dòng gen cổ xưa này có liên quan về sinh lý học với con người ngày nay, ví dụ như ảnh hưởng cách hệ thống miễn dịch của chúng ta phản ứng với các bệnh truyền nhiễm" - tuyên bố cho biết.
Tuyên bố cũng nhận định rằng nhờ vào công trình nghiên cứu mang tính đột phá này, ông Pääbo đã thiết lập nên một ngành khoa học hoàn toàn mới là paleogenomics - tái tạo và phân tích thông tin bộ gen của các loài đã tuyệt chủng.
“Sau những khám phá ban đầu, đội ngũ của ông đã hoàn thành phân tích một số trình tự bộ gen bổ sung từ các hominin đã tuyệt chủng. Những khám phá của ông Pääbo đã tạo ra một nguồn tài nguyên độc nhất được cộng đồng khoa học sử dụng rộng rãi để hiểu rõ hơn về sự tiến hóa và di cư của loài người" - theo tuyên bố.
Công trình của giáo sư Pääbo đã chứng minh những ý nghĩa thiết thực trong đại dịch COVID-19 khi ông phát hiện ra rằng những người mang một biến thể gen di truyền từ người Neanderthal khi mắc COVID-19 có nhiều nguy cơ bị bệnh nặng hơn những người không mang bộ gen này.
Phát biểu trong một buổi họp báo tại Viện Max Planck, ông Pääbo cho hay: “Điều khiến tôi ngạc nhiên là giờ đây bạn có một số khả năng quay ngược thời gian và thực sự theo dõi lịch sử di truyền cũng như những thay đổi di truyền theo thời gian”.
Ông Pääbo sẽ nhận được 10 triệu crown Thụy Điển (hơn 26 tỉ đồng) cho công trình nghiên cứu trên.
Giải thưởng Nobel Y học đã mở màn cho mùa giải Nobel năm 2022. Sau giải thưởng Nobel Y học sẽ là Nobel Vật lý (ngày 4-10), Nobel Hoá học (ngày 5-10), Nobel Văn học (ngày 6-10), Nobel Hoà bình (ngày 7-10) và cuối cùng là Nobel Kinh tế (ngày 10-10).
