Đêm 30-5, phát biểu tại lễ khai mạc hội nghị thượng đỉnh an ninh châu Á lần thứ 13 (Đối thoại Shangri-La) ở Singapore, Thủ tướng Nhật Shinzo Abe ghi nhận châu Á đã tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ nhưng điều đáng tiếc là một phần bất hợp lý của thành quả tăng trưởng lại được chi cho mục đích bành trướng quân sự. Ông nói châu Á cũng đang đối mặt với đe dọa vũ khí hủy diệt hàng loạt và mưu toan thay đổi nguyên trạng bằng vũ lực và đe dọa.
Hãng tin AP đưa tin Thủ tướng Shinzo Abe ám chỉ đến Trung Quốc khi nhấn mạnh phải lên án mạnh mẽ những toan tính thay đổi nguyên trạng bằng thực tế mới diễn ra tại hiện trường. Ông nói Nhật phản đối các vụ đối đầu nguy hiểm giữa các máy bay chiến đấu hay tàu chiến trên biển.
Ông nhấn mạnh Nhật sẽ hỗ trợ các nước Đông Nam Á trong nỗ lực bảo vệ vùng biển và không phận. Ông nói: “Nhật sẽ cung cấp hỗ trợ tối đa cho nỗ lực của các nước ASEAN trong quá trình tìm cách bảo đảm an ninh biển, bầu trời và duy trì tự do hàng hải và tự do bay qua”.
Ông cho biết để củng cố an ninh ở khu vực Đông Nam Á, Nhật sẽ cung cấp 10 tàu tuần tra cho Philippines. Ông nói trước đó, Nhật đã cung cấp cho Indonesia ba tàu tuần tra và đang lên kế hoạch cung cấp tàu tuần tra cho Việt Nam. Ông cho biết Nhật ủng hộ Philippines và Việt Nam giải quyết tranh chấp biển Đông với Trung Quốc bằng con đường đối thoại.
Ông kêu gọi sớm thiết lập Bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông giữa ASEAN và Trung Quốc cũng như thực hiện thỏa thuận năm 2007 giữa Nhật và Trung Quốc về thiết lập cơ chế để ngăn ngừa các biến cố xung đột giữa tàu và máy bay của hai nước. Ông thông báo Nhật sẽ đóng vai trò lớn hơn và chủ động hơn trong xây dựng hòa bình ở châu Á và thế giới vững vàng hơn.
Ông nhấn mạnh quan hệ đồng minh an ninh Nhật-Mỹ là nền tảng cho ổn định trong khu vực. Ông cho biết Nhật sẽ thắt chặt quan hệ đối tác với các nước châu Á bao gồm Úc, Ấn Độ và các nước ASEAN. Ông cũng nhấn mạnh để duy trì hòa bình và ổn định tại châu Á, các nước cần phải tôn trọng luật pháp quốc tế và pháp quyền.
Ngày 29-5 (giờ địa phương), Bộ Ngoại giao Mỹ đã ra thông cáo cảnh cáo Trung Quốc gây căng thẳng trong không phận quốc tế. Bộ Ngoại giao Mỹ nhận định: “Mọi âm mưu chồng lấn về quyền tự do bay trong không phận quốc tế đang làm gia tăng căng thẳng và nguy cơ nhầm lẫn trong phán đoán, đối đầu và sự cố ngoài ý muốn… Chúng tôi không chấp nhận Trung Quốc tuyên bố về vùng nhận dạng phòng không trên biển Hoa Đông”.
Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Itsunori Onodera đã tố cáo hai máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã bay rất sát hai máy bay chiến đấu của Nhật trong không phận quốc tế trên biển Hoa Đông hôm 24-5 và gọi đây là hành động quá nguy hiểm. Bộ Quốc phòng Trung Quốc lu loa rằng máy bay Nhật bay vào vùng nhận dạng phòng không trên biển Hoa Đông của Trung Quốc mà không báo trước. Vùng nhận dạng phòng không này không được quốc tế chấp nhận.
LÊ LINH - TNL
