Theo hãng tin Reuters, Ngoại trưởng Pompeo kêu gọi các đồng minh và đối tác trong khu vực "công khai bày tỏ lập trường phản đối hành động cưỡng ép của Trung Quốc ở Biển Đông". Trước đó, ông cũng lên án việc Trung Quốc xây đập ở thượng nguồn sông Mekong gây ra tình trạng mực nước thấp kỷ lục trong thập kỷ qua, ảnh hưởng đến tuyến vận chuyển đường sông trọng yếu này.
Ngoại trưởng Mike Pompeo bắt tay người đồng cấp Thái Lan Don Pramudwinai trong cuộc họp với các Ngoại trưởng ASEAN hôm 1-8. Ảnh: REUTERS
"Chúng ta đã thấy một loạt công trình xây đập ở thượng nguồn, chiếm quyền kiểm soát dòng chảy ở hạ lưu sông", ông Pompeo nói. "Mực nước sông đã xuống tới mức thấp nhất tính từ thập kỷ qua do quyết định chặn nước tại các đập ở thượng nguồn của Trung Quốc. Bắc Kinh còn có kế hoạch đặt mìn và nạo vét lòng sông, đồng thời tiến hành các cuộc tuần tra sông ngoài phạm vi lãnh thổ của họ".
Ngoại trưởng Pompeo còn cảnh báo về "một nỗ lực xây dựng các quy tắc mới do Bắc Kinh chỉ đạo để quản lý sông Mekong"mà nếu không bị cản trở, sẽ giúp Bắc Kinh chiếm đoạt vai trò của Ủy ban Sông Mekong, theo hãng tin AP.
Đề cập cuộc gặp với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, ông Pompeo cho biết cả hai nước muốn cải thiện quan hệ bắt đầu từ các vấn đề thương mại, lệnh trừng phạt Huawei, vấn đề Đài Loan cũng như căng thẳng Biển Đông.
"Chúng tôi đang làm việc họ trên nhiều lĩnh vực. Chúng tôi cũng rất thẳng thắn về những vấn đề mà chúng tôi muốn Trung Quốc sẽ hành xử khác đi so với hiện tại", Ngoại trưởng Mike Pompeo khẳng định. Trên trang Twitter chính thức, ông tuyên bố Washington sẽ sẵn sàng hợp tác với Bắc Kinh nếu liên quan đến lợi ích của Mỹ.
Trong khi đó, ông Vương lại thể hiện giọng điệu hòa giải hơn khi cho rằng ông và ông Pompeo đã thảo luận về các biện pháp nhằm thúc đẩy quan hệ song phương. "Đôi khi có nhiều vấn đề giữa Trung Quốc và Mỹ, nhưng dù có vấn đề gì, điều quan trọng là cả hai bên phải ngồi xuống và thảo luận trực tiếp", Ngoại trưởng Vương chia sẻ.
Trong phiên họp ASEAN-Mỹ diễn ra cùng ngày, các Ngoại trưởng ASEAN đánh giá cao cam kết của Mỹ đối với ASEAN và khu vực, hoan nghênh Mỹ tiếp tục đóng góp tích cực và xây dựng cho các nỗ lực duy trì hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực, ủng hộ đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN. Hai bên cũng đã có các trao đổi về những diễn biến phức tạp gần đây ở khu vực, trong đó tình hình Biển Đông.
"Trong hàng thập niên, chính sách ngoại giao của Mỹ với ASEAN luôn luôn được chỉ lối bởi mong muốn hợp tác, tôn trọng chủ quyền của mỗi quốc gia, và cam kết chung của chúng ta với các quy tắc luật pháp cơ bản, nhân quyền và tăng trưởng kinh tế bền vững", Ngoại trưởng Mỹ cho biết.
Ngoại trưởng Pompeo cũng khẳng định Mỹ luôn là bạn và là đối tác tin cậy của ASEAN, ủng hộ các nỗ lực của ASEAN đóng góp duy trì hoà bình, an ninh và ổn định ở khu vực. Ông đồng thời kêu gọi các nước trong khu vực cần có tiếng nói kiên quyết, không nên lảng tránh những vấn đề phức tạp.
