Nghi án tấn công hóa học ở thị trấn Douma, Đông Ghouta (Syria) trở thành một điểm nóng mới nhất trong quan hệ Mỹ-Nga vốn đã xuống cấp trầm trọng thời gian qua. Hai ngày qua, thế giới chứng kiến hàng loạt màn đấu khẩu quyết liệt giữa hai cường quốc này tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc (LHQ).
Thông điệp đanh thép của Moscow
Tại phiên họp khẩn ngày 9-4 của Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ về Syria và vụ việc ở Đông Ghouta, Đại sứ Nga tại LHQ Vassily Nebenzia đã cảnh cáo Mỹ và các đồng minh đừng gây thêm hỗn loạn cho Trung Đông. Nhắc lại lời phát biểu của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại kỳ họp Đại hội đồng LHQ năm 2015, ông Nebenzia chỉ trích phương Tây đang quá bất cẩn trong trò chơi chính trị ở Trung Đông.
Phản pháo tuyên bố của Đại sứ Mỹ tại LHQ Nikki Haley rằng Mỹ và Nga “sẽ không bao giờ là bạn”, ông Nebenzia tuyên bố đanh thép rằng Nga cũng không tha thiết làm bạn với Mỹ. Ông đồng thời cảnh cáo nếu Mỹ và phương Tây tấn công quân sự trái phép vào Syria thì sẽ phải chịu “hậu quả thảm khốc”. Nga sẽ không để yên nếu Mỹ làm tổn hại quân đội Nga đang được triển khai hợp pháp tại Syria theo lời mời của chính phủ hợp pháp ở Damascus. Ông Nebenzia cũng cho biết Nga đã phối hợp với Syria kiểm tra và không tìm thấy bất kỳ chứng cứ nào cho thấy đã xảy ra tấn công hóa học ở Douma.
Đại sứ Nga tại Liên Hiệp Quốc Vassily Nebenzia trong phiên họp Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc ngày 9-4. Ảnh: REUTERS
Ông Staffan de Mistura, đặc phái viên LHQ về Syria, cảnh báo cuộc chiến Syria đã lan ra cả ngoài Syria, không còn là một cuộc xung đột khu vực mà giờ đã trở thành một mối đe dọa với an ninh toàn cầu. Ông cảnh báo căng thẳng nếu cứ leo thang thì rất có thể sẽ xảy ra hậu quả không tưởng tượng được.
| Tình hình đã vượt quá mức có thể chấp nhận được, kể cả với những giới hạn trong thời Chiến tranh lạnh. Đại sứ Nga tại LHQ VASSILY NEBENZIA ngày 9-4 nhận định về quan hệ Nga-Mỹ |
Lo ngại Mỹ sớm can thiệp
Đại sứ Mỹ Nikki Haley trước đó cảnh báo rằng Mỹ sẵn sàng hành động đơn phương trong vấn đề Syria bất kể LHQ có đồng ý can thiệp tập thể hay không. Bà Haley chỉ trích Nga là bên “gây rối” khi để mặc chuyện sử dụng vũ khí hóa học xảy ra ở Syria, bao che cho ông Assad thực hiện tội ác chiến tranh khi ngăn cản LHQ đưa ra động thái trừng phạt. Bà Haley đã đề xuất một dự thảo nghị quyết thành lập đội chuyên gia LHQ điều tra độc lập vụ việc ở Đông Ghouta và đề nghị HĐBA bỏ phiếu vào ngày 10-4 (theo giờ Mỹ). Nga từng nhiều lần bỏ phiếu phủ quyết những đề xuất tương tự.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong hai ngày 8 và 9-4 liên tục có các chỉ trích, cảnh cáo Nga. Ông thậm chí cho rằng ông Putin và chính phủ Iran phải chịu trách nhiệm trong vụ việc ở Đông Ghouta vì đã ủng hộ ông Assad. Sau buổi họp nội các ngày 9-4 (giờ Mỹ), ông Trump tuyên bố sẽ ra quyết định hành động với Syria trong 24 đến 48 giờ nữa.
Nhiều chuyên gia Mỹ nhận định thái độ của ông Trump “mang tính đột phá”. Tuy nhiên, các ý kiến khác cho rằng diễn biến mới trong leo thang căng thẳng Mỹ-Nga là rất nguy hiểm. Trước mắt, sự đối đầu sẽ tác động xấu đến các vùng giảm căng thẳng và các đường dây nóng hai bên thiết lập nhằm tránh va chạm quân sự ở Syria.
| Theo nhiều chuyên gia, những đe dọa của ông Trump về Syria sẽ làm phức tạp thêm quan hệ Mỹ-Nga. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov vài ngày trước còn nói hy vọng ông Trump giữ lời rút quân sớm. Nhà nghiên cứu cấp cao Afshin Molavi tại ĐH John Hopkins (Mỹ) nhận định đe dọa của ông Trump chẳng những về cơ bản sẽ không thay đổi được cán cân quyền lực ở chiến trường Syria mà còn mang thêm phức tạp cho chính Mỹ. Theo ông Molavi, việc ông Trump một mặt muốn rút quân, một mặt nói đánh Syria chỉ khiến các nước bối rối về chính sách của Mỹ. |
