Hôm 2-9, người phát ngôn chính phủ Đức – ông Steffen Seibert cho hay theo yêu cầu của bệnh viện Charite (Đức), một phòng thí nghiệm của quân đội Đức đã tiến hành xét nghiệm độc chất đối với các mẫu của nhân vật đối lập Nga Alexei Navalny. Kết quả đã “cung cấp bằng chứng không thể chối cãi” việc ông Navaly bị đầu độc bằng chất độc thần kinh thuộc nhóm Novichok.
Nhà khoa học Nga Leonid Rink, người trực tiếp tham gia chương trình phát triển chất độc thần kinh Novichok được chính phủ Nga ủng hộ, vừa lên tiếng về thông tin này.
Nếu trúng độc Novichok, ông Navalny đã chết chứ không hôn mê
Ông Rink cho hay những triệu chứng mà Navalny gặp phải hoàn toàn không giống với người bị trúng chất độc thần kinh Novichok, theo hãng tin Sputnik.
Theo ông Rink, nếu bị trúng độc Novichok, triệu chứng sẽ khác.
Nhân vật đối lập Nga Alexei Navalny. Ảnh: Alexander Shcherbak / TASS
“Sẽ có những cơn co giật cũng những triệu chứng khác. Những triệu chứng hoàn toàn khác”- ông Rink nói.
Ông Rink khẳng định trong trường hợp Novichok được sử dụng để đầu độc ông Navalny, ông ấy sẽ chết chứ không phải hôn mê.
Ông Rink nói tiếp nỗ lực liên kết “vụ đầu độc” ông Navalny với việc sử dụng chất độc thần kinh Novichok chống lại ông ấy là bước đi chính trị. Ông Rink khẳng định “đó là điều hoàn toàn vô nghĩa về mặt chính trị”.
Cạnh đó, ông Rink còn nói các bác sĩ Nga đã làm tất cả những xét nghiệm cần thiết khi ông Navalny nhập viện tại TP Omsk (vùng Siberia). Các mẫu máu và nước tiểu của ông đã được phân tích không chỉ tại các phòng thí nghiệm địa phương mà còn tại các trung tâm y tế hàng đầu ở thủ đô Moscow (Nga).
Trong khi đó, ông Ivan Zhdanov – giám đốc Quỹ chống tham nhũng của ông Navalny nói rằng những phát hiện của Đức rằng ông Navalny bị đầu độc bằng Novichok cho thấy nhà nước Nga chịu trách nhiệm, theo báo The Moscow Times.
“Chỉ có nhà nước Nga (Tổng Cục An ninh Nga (FSB), Tổng cục Tình báo quân đội Nga (GRU)) mới có thể sử dụng Novichok. Điều này không còn nghi ngờ gì nữa” – ông Zhdanov nhấn mạnh.
Thủ lĩnh đối lập Nga Navalny bị bệnh nặng trong chuyến bay từ TP Tomsk (vùng Siberia) về thủ đô Moscow hôm 20-8. Sau khi hạ cánh khẩn tại Omsk, ông nhanh chóng được đưa tới bệnh viện địa phương, nơi các bác sĩ đã giành giật mạng sống cho ông trong 44 giờ đồng hồ.
Ông Navalny rơi vào hôn mê và phải thở máy. Theo các bác sĩ Nga, ngay từ đầu họ không loại trừ khả năng ông Navalny bị đầu độc. Tuy nhiên, sau nhiều cuộc xét nghiệm, họ đi tới kết luận tình trạng của chính trị gia đối lập Nga là do lượng glucose trong máu giảm đột ngột vì mất cân bằng chuyển hóa.
Hôm 22-8, ông Navalny được chuyển tới Berlin (Đức) để điều trị thêm tại bệnh viện Charite. Các bác sĩ Đức cho hay họ tìm thấy dấu vết của một chất thuộc nhóm gây ức chế men cholinesterase trong cơ thể ông. Tuy nhiên, các bác sĩ Nga viện dẫn những kết quả xét nghiệm ban đầu của họ và bác tuyên bố này.
Biết gì về chất độc thần kinh Novichok?
Novichok được phát triển tại Liên Xô trong giai đoạn thập niên 70-80.
Chuyên gia William Atchison, nhà nghiên cứu chất độc thần kinh tại ĐH Bang Michigan (Mỹ) cho hay Novichok giết người bằng cách làm gián đoạn giao tiếp giữa các dây thần kinh và các cơ hoặc thần kinh trong não, theo kênh Al Jazeera.
“Trong vài phút Novichok làm tê liệt các cơ chịu trách nhiệm việc thở và ngừng tim. Động kinh cũng xảy ra. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nếu liều lượng không đủ, mặc dù nạn nhân có thể chưa tử vong ngay hoặc không tử vong nhưng vẫn bị co giật, suy nhược thần kinh cơ, suy gan cùng các tổn thương khác” – ông Atchison cho hay.
Chuyên gia y tế đưa ông Navalny lên xe cứu thương. Ảnh: Alexey Malgavko/REUTERS
“Nói rõ hơn, những gì được biết về Novichok đến nay chỉ là phỏng đoán. Nó chỉ dựa trên thông tin hạn chế do hai nhà hóa học Nga cung cấp: một là một người đào tẩu và người còn lại là người đã vô tình đầu độc chính mình bằng hợp chất Novichok và đã tử vong, mặc dù không phải ngay lập tức"- ông nói.
Cái tên Novichok có nghĩa là “người mới”. Novichok là chất độc thần kinh cực độc với thành phần hơi khác so với các loại khí độc được biết đến nhiều hơn như VX và Sarin.
Novichok có khả năng gây chết người cao hơn 5-10 lần so với VX hay Sarin.
Nga được cho là chưa từng khai báo có Novichok hay những thành phần của Novichok với Tổ chức cấm vũ khí hóa học (OPCW) trụ sở tại The Hague (Hà Lan).
- Việc vũ khí hóa bất kỳ hóa chất nào cũng bị cấm theo Công ước Vũ khí hóa học năm 1997 mà Moscow là một bên ký kết.
- Tháng 11-2019, các thành viên của OPCW nhất trí bổ sung Novichok vào danh sách các hóa chất bị cấm thuộc “Bảng 1”. Lệnh cấm này có hiệu lực vào ngày 7-6-2020.
- Novichok được làm với hóa chất nông nghiệp, vì vậy việc chế tạo nó có thể dễ dàng được che giấu bằng một ngành công nghiệp thương mại hợp pháp, theo chuyên gia vũ khí hóa học Mỹ Amy Smithson.
- Nga từng được cho là sở hữu hàng ngàn tấn giống Novichok được vũ khí hóa và tiền chất của chúng, theo một báo cáo của Tổ chức Sáng kiến đe dọa hạt nhân có trụ sở tại Mỹ.
- “Novichok làm chậm nhịp tim, hạn chế đường thở dẫn tới tử vong do ngạt thở. Một trong những nguyên nhân chính mà chất độc này được phát triển là do các thành phần cấu thành chúng không nằm trong danh sách cấm” – theo Giáo sư Gary Stephens, chuyên gia dược học tại ĐH Reading (Anh).
- Nước Anh từng cáo buộc Nga dùng Novichok để đầu độc cựu điệp viên hai mang người Nga Sergei Skripal cùng con gái Yulia của ông tại TP Salisbury (Anh) hai năm trước. Nga nhiều lần phủ nhận có liên quan.
