Chủ đề đầu tiên được thảo luận trong bữa tối của các nguyên thủ quốc gia NATO vào đêm 4-9. Bên lề hội nghị sẽ có nhiều cuộc vận động thành lập liên minh quốc tế ngăn chặn mối đe dọa Nhà nước Hồi giáo. Trong cuộc chiến mới này, NATO có thể giữ vai trò điều phối như Reuters dẫn nguồn từ chính phủ Anh ghi nhận.
Chủ đề quan trọng là đối phó với Nga. Trước thềm hội nghị, Tổng thống Obama đã bay đến Estonia để trấn an ba nước vùng Baltic rằng NATO sẽ không để Nga can thiệp vào Ukraine. Trong lúc đó, Pháp đã chơi ép Nga khi tuyên bố ngừng giao chiến hạm Mistral cho Nga.
Từ Mông Cổ, Tổng thống Nga Putin đã cao tay ấn trình bày kế hoạch hòa bình bảy điểm giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine. Dù vậy, vừa đến Newport, Tổng Thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen vẫn tuyên bố tiếp tục lên án Nga tấn công Ukraine.
Năm 1997, NAtO đã ký với Nga một văn kiện gọi là “Hiệp ước nền tảng NATO-Nga”. Hiệp ước minh định hai bên không coi nhau như kẻ thù và NATO cam kết không triển khai quân thường trực ở các nước Đông Âu gia nhập NATO sau khi Liên Xô tan rã.
Như vậy cũng dễ hiểu NATO phải bám vào lập luận “Nga tấn công Ukraine” thì hội nghị thượng đỉnh NATO lần này mới có thể xem xét lại chiến lược đối với Nga và mới thông qua được “Kế hoạch sẵn sàng hành động” nhằm triển khai nhanh hàng ngàn quân trong tình huống khủng hoảng.
Trước khi hội nghị NATO khai mạc, hai cây bút gạo cội Barack Obama và David Cameron đã viết một bài bình luận viết chung đăng trên báoThe Times (Anh) ngày 4-9 xem như chỉ đạo trước hội nghị. Hai tác giả hô hào: “Chúng ta phải tiếp tục tăng cường các phương tiện cho Ukraine” dù Ukraine chưa phải là thành viên NATO.
Hai tác giả cũng nhấn mạnh lực lượng phản ứng nhanh NATO sẽ được triển khai đến bất kỳ nơi nào trên thế giới. Tuy nhiên, có thể thấy rõ NATO mong muốn đưa lực lượng này đến các nước bên cạnh Nga trước đã. Đây là lúc áp dụng chiêu thúc bên sườn để buộc nhượng bộ!
D.THẢO
