Vào ngày 13-8, Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo đã chính thức xem các Viện Khổng Tử (CIUS) - một tổ chức do Bộ Giáo dục Trung Quốc quản lý và tài trợ - là một phái bộ nước ngoài hoạt động tại Mỹ.
Động thái trên đồng nghĩa với việc mở rộng danh sách các tổ chức Trung Quốc hoạt động ở Mỹ mà Washington cáo buộc là cánh tay tuyên truyền của phía Bắc Kinh, theo báo South China Morning Post.
Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương David Stilwell cho biết các Viện Khổng Tử ở Mỹ sẽ phải đăng ký danh sách nhân sự và tài sản sở hữu với Bộ Ngoại giao Mỹ.
“Chúng tôi yêu cầu họ cho chúng tôi biết họ đang làm gì ở Mỹ chứ không phải đóng cửa Viện Khổng Tử. Chúng tôi chỉ đơn giản chỉ định như những gì họ đang thực hiện, với tư cách phái bộ nước ngoài” - ông Stilwell nói.
Ông David Stilwell - Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương. Ảnh: REUTERS
Ông Stilwell ví động thái này giống như những lệnh hạn chế của Bộ Ngoại giao Mỹ đối với các nhà báo đang làm việc cho các cơ quan truyền thông Trung Quốc có văn phòng tại Mỹ.
“Cho đến nay, các quy trình hạn chế của chúng tôi đã cải thiện đáng kể tính minh bạch của những gì mà truyền thông Trung Quốc đang làm” - ông Stilwell phát biểu.
Ông nói thêm rằng “những người được gọi là nhà báo này trên thực tế đang làm việc cho Bộ tuyên truyền Bắc Kinh” và theo cách tương tự, những hoạt động của các Viện Khổng Tử "không chỉ đơn giản là các tổ chức học thuật mang tính chất thiện chí".
Các Viện Khổng Tử không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận về lệnh của Bộ Ngoại giao Mỹ.
Trang web của Viện Khổng Tử tại ĐH Michigan. Ảnh: CONFUCIUS INSTITUTE
Theo trang web của Viện Khổng Tử, một số tổ chức học thuật lớn và uy tín nhất của Mỹ - bao gồm ĐH Stanford, ĐH California, Los Angeles, ĐH Michigan và ĐH Columbia - vẫn tiếp tục cung cấp các chương trình học thuật của viện này.
Mỹ có khoảng 500 “Lớp học Khổng Tử”, được triển khai ở các cấp từ mẫu giáo đến trung học. Các chương trình này do Hội đồng ngôn ngữ quốc tế của Bộ Giáo dục Trung Quốc (Hanban) quản lý thông qua các trường đại học Mỹ được ủy quyền tổ chức các Viện Khổng Tử.
Trước khi thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ được chính thức công bố hôm 13-8, nhiều cơ sở đã loại bỏ các lớp học về Khổng Tử. Hồi năm 2017, ít nhất 25 chương trình đã ngưng hoạt động khi Hiệp hội Học giả Quốc gia (NAS) công bố một báo cáo chỉ trích mức độ kiểm soát của chính phủ Trung Quốc đối với việc lựa chọn giảng viên và tài liệu giảng dạy được sử dụng trong các lớp học của Viện Khổng Tử.
Động thái đối với Viện Khổng Tử của Bộ Ngoại giao Mỹ được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang tiến hành một loạt sáng kiến nhằm chống lại những hoạt động gây ảnh hưởng và các mối đe dọa an ninh quốc gia từ Trung Quốc, bao gồm chương trình “Mạng lưới Sạch” và “Sáng kiến Trung Quốc” của Bộ Tư pháp Mỹ.
