Do nhu cầu xét nghiệm nhanh tăng cao, nhiều cơ sở bán lẻ bộ xét nghiệm nhanh COVID-19 đã tranh thủ “hét” giá mặt hàng này. Kết quả là nhiều chính phủ trên thế giới đang đau đầu xử lý vấn nạn “thổi giá” kit test này.
Úc xử lý hàng ngàn phản ánh “thổi giá” kit test
Tại Úc, một chính sách của liên bang được ban hành vào hồi tháng 1-2022 cho phép đối tượng hưu trí và những người thuộc diện ưu tiên được nhận 10 xét nghiệm nhanh miễn phí trong vòng 3 tháng tại các nhà thuốc.
Ngày 17-1, trong một thông báo đăng trên trang web chính thức của mình, Uỷ ban cạnh tranh và người tiêu dùng Úc (ACCC) đã lo ngại rằng các xét nghiệm nhanh tại nhà sẽ bị đội giá lên rất nhiều.
Cụ thể, mỗi xét nghiệm nhanh ở những nơi bán lẻ như hiệu thuốc, siêu thị, cửa hàng tiện lợi thường dao động từ 20 đến 30 AUD (khoảng 330 ngàn đến 500 ngàn đồng) nhưng nhiều lúc tăng lên đến 70 AUD (hơn một triệu đồng). Thậm chí, có những thời điểm trên những trang thương mại điện tử “hét” giá đến 500 AUD (8 triệu đồng) cho hai que test. Giá bán lẻ cao như vậy trong khi giá bán buôn kit test chỉ từ 3,95 AUD đến 11,45 AUD (khoảng 66 ngàn đến 180 ngàn đồng).
Bộ kit xét nghiệm nhanh COVID-19. Ảnh: CANVA
Người tiêu dùng Úc đã liên tục gửi phản ánh đến ACCC. Theo thống kê từ 1.800 phản ánh từ người dân thì nơi “hét” giá nhiều nhất là các nhà thuốc và theo sau là các siêu thị, cửa hàng tiện lợi.
Mặc dù các nhà bán lẻ bộ xét nghiệm nhanh giải thích rằng sở dĩ có sự chênh lệch về giá bán buôn và bán lẻ là do thiếu nguồn cung nhưng ACCC khẳng định nếu một kit test có giá trên 30 AUD (500 ngàn) thì quá đắt, dù nguyên nhân gì đi chăng nữa, và đây là dấu hiệu của việc lợi dụng tình hình dịch bệnh để trục lợi.
Hiện ACCC đã lập một cơ quan chuyên trách theo dõi sát sao giá bán lẻ kit test và cung cấp địa chỉ liên hệ với cơ quan này nếu người dân bị “chặt chém”.
Trong khi ACCC tiến hành kiểm tra các cơ sở bán lẻ kit test, nếu cơ sở nào từ chối cung cấp hoá đơn khi được yêu cầu hoặc không cung cấp hoá đơn những giao dịch trên 75 USD thì sẽ quy vào tội vi phạm Luật người tiêu dùng Úc và phải đối mặt với những án phạt theo luật này.
ACCC cũng cho biết cơ quan này đang làm việc với Cảnh sát liên bang Úc (AFP) về hành vi vi phạm Luật an ninh sinh học có hiệu lực từ ngày 8-1-2022. Theo đó, những người bán lại các kit test cao hơn giá thông thường 20% thì sẽ bị xử phạt.
Chính quyền Mỹ tích cực “hạ nhiệt” giá kit test
Theo tờ Guardian, ở Mỹ, chi phí và khả năng được test nhanh sẽ tuỳ thuộc vào nơi ở và loại bảo hiểm y tế của người muốn xét nghiệm. Thông thường, một bộ xét nghiệm nhanh ở các hiệu thuốc hoặc siêu thị sẽ tốn khoảng 15 USD (340 ngàn). Tuy nhiên gần đây, Guardian cũng đã phản ánh có nơi đã “hét” giá lên 80 USD (1,8 triệu đồng) một bộ.
Theo trang NBC News, mức giá trung bình 15 USD này vẫn còn quá cao khi người dân phải test thường xuyên, trừ những người giàu có. Một gia đình có hai con trong độ tuổi đi học sẽ phải chi đến 500 USD mỗi tháng cho test nhanh để giữ an toàn cho các con và các thành viên khác trong gia đình và cộng đồng.
Một người dân đang được lấy mẫu xét nghiệm COVID-19. Ảnh: FORBES
Hồi tháng 11-2021, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng để cung cấp ra thị trường 280 triệu kit test nhanh, theo đó chính quyền sẽ yêu cầu các nhà bán lẻ như Walmart, Amazon bán giá rẻ hơn 35% so với mức giá hiện tại trong vòng 3 tháng. Còn đối với những người nghèo thuộc diện hưởng chế độ chăm sóc sức khoẻ Medicaid sẽ được miễn phí hoàn toàn test nhanh.
Vào tháng 1, trong bối cảnh khan hiếm kit test vì Mỹ bắt đầu mở cửa hoạt động bình thường trở lại, nhiều tổng chưởng lý các bang trên toàn nước Mỹ đã cảnh báo các cơ sở bán lẻ nên dừng việc thổi giá kit test trong bối cảnh nguồn cung đang hạn chế. Tuy nhiên các nhà bán lẻ lại nói rằng đó không phải lỗi của họ.
Tổng chưởng lý bang Connecticut - ông William Tong đã yêu cầu cơ quan chức năng điều tra nguyên nhân giá kit test cao quá mức và phát hiện ra là những cơ sở bán buôn đã tăng giá và điều này đã buộc các nhà bán lẻ tăng giá theo.
Thống đốc bang California - ông Gavin Newsom đã giải quyết vấn nạn này bằng một lệnh khẩn cấp. Theo lệnh này, các nhà bán lẻ không được bán bộ dụng cụ xét nghiệm tại nhà với mức giá cao hơn 10% giá của ngày 1-12 và những người chưa từng bán kit test không được bán lại mặt hàng này với giá hơn 50% so với giá họ đã mua trước đó.
Trong một tuyên bố vào tháng 12-2021, tổng chưởng lý New York Letitia James cũng đã khuyến khích người dân phản ánh việc tăng giá kit test và khẳng định chính quyền sẽ không ngại xử phạt hành vi thổi giá.
Về phía chính quyền liên bang, vào tháng 1-2022, số lượng các địa điểm test nhanh miễn phí trên toàn nước Mỹ đã tăng lên đáng kể do chính quyền Tổng thống Biden đã mua một tỉ bộ xét nghiệm miễn phí để xét nghiệm cho người dân.
Chính quyền Thái Lan cam kết xử phạt “thổi giá” kit test
Ở Thái Lan, bộ test nhanh COVID-19 được bày bán rộng rãi khắp nơi, từ trên các nền tảng trực tuyến đến cửa hàng tiện lợi hay hiệu thuốc. Mức giá trung bình khoảng 50 baht (35 ngàn đồng) thậm chí có lúc “đội” lên gấp đôi là 100 baht (70 ngàn), tờ Guardian và Bangkok Post cho hay.
Nhân viên y tế lấy mẫu xét nghiệm ở thủ đô Bangkok, Thái Lan. Ảnh: REUTERS
Do biến thể Omicron lây lan nhanh nên nhu cầu kit xét nghiệm nhanh COVID-19 cũng tăng nhanh chóng. Vì vậy, chính quyền Thái Lan đang kêu gọi Bộ Thương mại và các cơ quan chức năng khác vào cuộc và điều chỉnh giá của kit xét nghiệm, theo Cục tin tức Quốc gia Thái Lan.
Thủ tướng Prayut Chan-o-cha đã lệnh cho Bộ Thương mại nước này áp đặt các quy định về việc bán kit xét nghiệm nhanh tại nhà để tranh việc “thổi giá” bất hợp pháp.
Ngay sau đó, đại diện của Bộ Thương mại nước này cho biết hiện Bộ đang theo dõi sát sao việc “thổi giá” xét nghiệm nhanh COVID-19.
Theo cơ quan này, nếu người dân bị “chặt chém” khi mua kit xét nghiệm COVID-19 thì có thể gọi vào đường dây nóng 1569 hoặc liên hệ với các văn phòng thương mại cấp tỉnh.
Từ thông tin nhận được, các cán bộ sẽ tiến hành điều tra và xử phạt người bán nếu có dấu hiệu “thổi giá” kit test.
Các nhà chức trách Thái Lan cho biết giá kit test sẽ ổn định và thấp hơn trong tương lai khi Văn phòng An ninh Y tế Quốc gia (NHSO) và Tổ chức Dược phẩm Chính phủ (GPO) triển khai test nhanh miễn phí.
Bộ Y tế Thái Lan cũng cho biết sắp tới nước này sẽ đẩy nhanh cung cấp ra thị trường nhiều loại kit test nữa nhằm hạ giá bộ kit test xuống còn 20 đến 40 baht (13 ngàn đến 27 ngàn đồng).
