Nga đang chuẩn bị thủ tục rút khỏi HIệp ước Bầu trời mở - thỏa thuận xây dựng lòng tin quan trọng của cuối thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận này hồi tháng 11 năm ngoái.
Theo đài RT, Bộ Ngoại giao Nga hôm 15-1 ra tuyên bố xác nhận rằng do thiếu sự tiến bộ trong các cuộc đàm phán gỡ bỏ những rào cản đối với việc duy trì Hiệp ước Bầu trời Mở theo những điều kiện mới, Bộ này được ủy quyền để thông báo bắt đầu chuẩn bị rút khỏi hiệp ước.
Máy bay Tupolev Tu-214ON của không quân Nga. Ảnh: Wikipedia
Nguyên nhân chính đằng sau động thái này của Moscow là do không đảm bảo được rằng thông tin tình báo do các thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) thu thập sẽ được chuyển cho Mỹ hay không.
Trong tuyên bố, Bộ Ngoại giao Nga nói thêm: “Mỹ ngạo mạn phớt lờ những đề xuất của chúng tôi về việc giải quyết những vấn đề này. Họ đã làm gián đoạn các cuộc tham vấn và cáo buộc đát nước chúng tôi vi phạm Hiệp ước. Những cáo buộc này được họ sử dụng như một cái cớ trước tiên là để đề xuất các biện pháp đối phó sau đó là rút khỏi Hiệp ước”.
Tháng 5-2020, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận Mỹ sẽ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở. Hiệp ước này cho phép các thành viên thực hiện các chuyến bay giám sát vì lợi ích lẫn nhau nhằm quan sát hoạt động chuyển quân và vũ khí hạt nhân.
Năm 1955, Tổng thống Mỹ khi đó là ông Dwight D. Eisenhower lần đầu tiên đề xuất Hiệp ước Bầu trờ Mở và đến năm 2002 thỏa thuận mới được ký kết. Mục đích của Hiệp ước là làm giảm nguy cơ ngờ vực và hiểu lầm dẫn tới xung đột quân sự.
Chính thức rút khỏi thỏa thuận tháng 11-2020, Washington cáo buộc Moscow không tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận, từ chối các chuyến bay bay qua những khu vực nhạy cảm và những chuyến bay giám sát diễn tập quân sự.
Nga bác những cáo buộc này, thay vào đó tố Mỹ có ý định tiếp cận thông tin tình báo thu được từ các chuyến bay của các thành viên NATO tham gia thỏa thuận, đồng thời ngăn máy bay trinh sát Nga thu thập dữ liệu tương đương về Mỹ.
Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chỉ trích quyết định của Washington về việc đơn phương rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở. Ông Putin cho hay các nhà ngoại giao Nga vẫn không thể nào hiểu được những than phiền của Mỹ để đi tới quyết định này.
Từ đó, phát ngôn viên của ông Putin cũng từng ám chỉ khả năng Nga sẽ thực hiện động thái tương tự.
Tổng thống đắc cử Mỹ Joe Biden – người sẽ nhậm chức vào tuần tới trước đó từng chỉ trích quyết định chấm dứt thỏa thuận của ông Trump. Ông Biden nói rằng quyết định này thiển cận và ông sẽ tìm cách tái tham gia Hiệp ước.
