Theo hãng tin Reuters (Mỹ), ngày 21-10, Mỹ đã triển khai tàu khu trục trang bị tên lửa dẫn đường USS Decatur vào biển Đông, đến gần các đảo Tri Tôn và Phú Lâm ở quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam mà Trung Quốc đang chiếm đóng trái phép.
Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ không nêu tên cho biết tàu USS Decatur di chuyển trong vùng biển Trung Quốc tuyên bố chủ quyền, tuy nhiên không đi vào vùng 12 hải lý tính từ các đảo. Tàu USS Decatur đã thách thức “các tuyên bố chủ quyền hàng hải quá đáng” của Trung Quốc gần quần đảo Hoàng Sa, bao gồm một chuỗi đảo, đá, bãi cạn mà Trung Quốc đang tranh chấp với các nước láng giềng.
Bộ Quốc phòng Mỹ nói tàu USS Decatur di chuyển hợp pháp như thường lệ, không có tàu hộ tống và cũng không có sự cố bất thường gì xảy ra.
Người phát ngôn Nhà Trắng Mỹ Josh Earnest xác nhận thông tin của Reuters. “Hoạt động này thể hiện rằng các nước ven biển không thể hạn chế một cách trái luật quyền tự do lưu thông hàng hải và sử dụng các vùng biển đúng luật của Mỹ, cũng như tất cả nước khác theo luật pháp quốc tế”.
Tàu khu trục tên lửa USS Decatur của Mỹ trên biển Đông. (Ảnh tư liệu của US NAVY)
Liên quan đến vụ việc, Bộ Quốc phòng Trung Quốc ra tuyên bố chỉ trích hành động của tàu USS Decatur là “trái phép” và “khiêu khích” khi Mỹ thừa biết việc Trung Quốc đã tuyên bố đường cơ bản ở Hoàng Sa nhưng vẫn đưa tàu vào. Theo Bộ Quốc phòng Trung Quốc, hai tàu chiến Trung Quốc đã phát cảnh báo yêu cầu tàu Mỹ rời đi.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc chỉ trích Mỹ đã vi phạm luật pháp Trung Quốc và quốc tế khi không xin phép Trung Quốc mà đưa tàu vào vùng biển thuộc chủ quyền nước này, đồng thời cáo buộc Mỹ cố tình gây căng thẳng.
Đây là động thái thách thức mới nhất của Mỹ đối với việc Trung Quốc hạn chế tự do lưu thông hàng hải ở vùng biển chiến lược này. Đây cũng là lần thứ tư Mỹ có hành động thách thức tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở biển Đông kể từ năm 2015 đến nay và là lần mới nhất kể từ tháng 5. Trong ba lần thách thức Trung Quốc ở biển Đông trước đó, Mỹ đã triển khai các tàu chiến quanh phạm vi 12 hải lý cách các đảo Trung Quốc kiểm soát trái phép.
Các quan chức Mỹ cho biết sẽ tiếp tục các hoạt động tuần tra tự do lưu thông hàng hải, mặc phía Trung Quốc phản đối.
Việt Nam tuyên bố có đầy đủ cơ sở pháp lý và bằng chứng lịch sử khẳng định chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, đồng thời kiên quyết phản đối và đã nhiều lần yêu cầu Trung Quốc chấm dứt ngay các hoạt động trái phép tại đây, nghiêm túc thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC) và Công ước LHQ về Luật Biển năm 1982.
