Cùng tham dự có ông Ely Ratner, Phó Giám đốc Chương trình An ninh châu Á-Thái Bình Dương (Trung tâm An ninh Mỹ mới); ông Jonathan G. Odom, cố vấn về chính sách đại dương của Bộ Quốc phòng; hai chuyên gia Dean Cheng và Stephen Groves của Quỹ Heritage.
Chuyên gia Jonathan G. Odom giải thích chính phủ Mỹ chú ý đến bốn lợi ích ở biển Đông gồm luật pháp quốc tế, tự do hàng hải, an ninh và ổn định, phát triển kinh tế và thương mại tự do. Ông nhấn mạnh Mỹ thực thi quyền tự do hàng hải dựa trên nguyên tắc quốc tế và trong quyền tự do hàng hải có bao gồm quyền tập trận quân sự (trên biển và trên không) chứ không chỉ là quyền đi qua lãnh hải.
Ông nhấn mạnh vấn đề tranh chấp lãnh thổ ở biển Đông nên được giải quyết bằng luật pháp quốc tế và cần tạo môi trường tránh chu kỳ leo thang sự cố. Ông lưu ý hơn 50% giao thương thế giới đi qua eo biển Malacca, vì thế giao thương tại khu vực này không thể bị vấn đề tranh chấp lãnh thổ cản trở.
Chuyên gia Ely Ratner nhận định Mỹ đã cam kết tăng cường các mối quan hệ an ninh mạnh mẽ hơn với các nước châu Á-Thái Bình Dương và Mỹ đang nỗ lực tìm ra biện pháp quản lý cạnh tranh với Bắc Kinh. Dù vậy, ông cho rằng phản ứng nửa vời của Mỹ tại bãi cạn Scarborough chẳng khác nào chấp nhận hành vi vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế của Bắc Kinh.
Chuyên gia Dean Cheng nhận định Trung Quốc đang lấn lướt ở biển Đông, từ yêu sách đường chín đoạn đến tuyên bố tiến sâu vào biển Đông. Ông ghi nhận Trung Quốc xem biển là lợi ích cốt lõi giống như đất liền và Bắc Kinh đang nhắm đến mục tiêu đẩy các đối thủ tiềm năng ra càng xa biển càng tốt.
Trong khi đó, chuyên gia Stephen Groves cho rằng chính phủ Mỹ cần phải luật hóa vị trí của Mỹ ở biển Đông. Ông đề nghị Mỹ ban hành một tài liệu chiến lược quốc gia tại biển Đông tương tự tài liệu về chiến lược tại Bắc Cực, đồng thời Mỹ cần thiết lập một vị trí tại biển Đông trên các đảo, bãi đá hoặc rạn san hô. Ông nhận định chỉ có các tài liệu chính sách như vậy mới thúc đẩy tiến tới xây dựng một nghị quyết hòa bình ở biển Đông.
DUY KHANG
