Hôm 7-12, kênh REN TV (Nga) đưa tin máy bay chỉ huy và kiểm soát trên không Il-80 của Nga đã bị trộm đột nhập và lấy cắp 39 thiết bị vô tuyến trong lúc máy bay này được bảo trì tại nhà máy ở TP Taganrog (Nga).
Vụ việc xảy ra hôm 4-12 và đại diện Tổng cục Giao thông vận tải thuộc Bộ Nội vụ Nga đã xác nhận vụ đột nhập với hãng tin Sputnik.
Nguy cơ rò rỉ thông tin tuyệt mật
Theo REN TV, hôm 4-12, người đứng đầu dịch vụ an ninh của nhà máy Kỹ thuật Khoa học hàng không Taganrog Beriev đã trình báo vụ việc với cảnh sát. Người này cho hay trong lúc kiểm tra chiếc Il-80, các quan chức nhà máy phát hiện cửa khoang hàng của máy bay bị mở. 39 thiết bị vô tuyến và năm bảng mạch trên máy bay đã biến mất.
Máy bay chỉ huy và kiểm soát trên không Il-80 của Nga. Ảnh: DW
“Vào thời điểm máy bay được tiếp nhận, tất cả thiết bị trên khoang máy bay đều được đặt đúng vị trí. Sau khi hoàn thành công việc, lối vào chính, cửa khoang hàng hóa, ba lối thoát dự phòng đều bị niêm phong” – nguồn tin nói với REN TV.
“Những kẻ trộm đã đột nhập và mở cửa khoang hàng của máy bay Il-80 và lấy đi 39 thiết bị vô tuyến” – người này nói thêm.
Cảnh sát đã tìm thấy dấu vân tay và dấu giày của kẻ trộm.
Hãng tin Interfax dẫn lời nguồn tin riêng cho biết chiếc Il-80 trải qua đợt bảo trì thông thường từ đầu năm 2019.
Theo nhận định của nhà quan sát quân sự Mikhail Khodarenok, việc đánh cắp thiết bị từ máy bay Il-80 có thể dẫn tới việc rò rỉ những thông tin tuyệt mật và tối mật.
“Theo giả thuyết, có thể tìm thấy các chi tiết kỹ thuật về việc các lệnh được truyền tới lực lượng vũ trang như thế nào trong trường hợp nổ ra xung đột” –chuyên gia Khodarenok nói.
Điện Kremlin cho biết an ninh đang được tăng cường tại khu vực và vụ việc đang được điều tra. Hiện có rất ít chi tiết về máy bay này vì Il-80 và những thông tin liên quan tới máy bay này được xếp vào tài liệu bí mật nhà nước.
Ông Dmitry Peskov, người phát ngôn Điện Kremlin mô tả vụ đột nhập là “tình huống khẩn cấp”. Ông nói: “Tất nhiên sẽ có một cuộc điều tra và các biện pháp sẽ được thực hiện để chuyện này không lặp lại lần nữa”.
Ông Peskov không nõi rõ ai chịu trách nhiệm cho việc đảm bảo an ninh của máy bay.
Máy bay “ngày tận thế”
Il-80 (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) định danh là Maxdome) là máy bay chỉ huy và kiểm soát do Cục Thiết kế Ilyushin phát triển vào cuối những năm 1980. Interfax gọi Il-80 là một trong những máy bay tuyệt mật nhất của Bộ Quốc phòng Nga.
Mỹ gọi những chiếc Il-80 là máy bay “ngày tận thế”. Il-80 được sử dụng trong trường hợp nổ ra chiến tranh hạt nhân hoặc thảm họa lớn nếu các cấu trúc kiểm soát mặt đất bị phá hủy.
Il-80 là một đài chỉ huy di động được thiết kế để bảo vệ quan chức Nga và đóng vai trò chỉ huy quân đội trong một cuộc xung đột hạt nhân. Ảnh: Tansport-photo.com
Chiếc Il-80 bị trộm đột nhập có số hiệu RA-86149 ở đuôi, thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 5-1985. Hầu hết thông tin về mẫu máy bay này đều bị xếp vào hàng tuyệt mật. Những máy bay này hiếm khi xuất hiện trước công chúng và chỉ xuất hiện một lần tại lễ duyệt binh Ngày chiến thắng của Nga ngày 9-5-2010.
Máy bay Il-80 là phiên bản cải tiến của máy bay chở khách thân rộng Il-86 thời Liên Xô. Được mệnh danh máy bay “ngày tận thế” vì khả năng sống sót trong chiến tranh hạt nhân, Il-80 được thiết kế để vận chuyển các quan chức cấp cao của Nga tới nơi an toàn, trong khi hoạt động như một đài chỉ huy trên không.
Máy bay Il-80 sử sụng cả vệ tinh thông tin dân sự và quân sự, được trang bị hệ thống phòng thủ nghiêm ngặt. Mỗi máy bay được trang bị một ăng-ten phát sóng độc đáo ở phía sau để giúp chúng liên lạc với các tàu ngầm ở trạng thái chìm.
Il-80 hoàn toàn không có cửa sổ, có thể là để che chắn cho phi công khỏi bị chói mắt trong một vụ nổ hạt nhân.
Tháng 5-2019, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nga Aleksey Krivoruchko cho hay Nga đã hoàn tất công việc hiện đại hóa máy bay chỉ huy và kiểm soát dựa trên máy bay Il-80 và Il-82, đồng thời bắt đầu công việc tân trang máy bay hiện có.
Tháng 10-2020, TASS dẫn lời các nguồn tin trong ngành công nghiệp hàng không cho biết các máy bay Il-96-400M sẽ được sử dụng cho các hoạt động chỉ huy và kiểm soát thay cho Il-80.
Theo các nguồn tin, bốn chiếc Il-80 đang biên chế trong quân đội Nga. Ngoài Nga, Mỹ là nước duy nhất có máy bay cũng được mệnh danh là “ngày tận thế”, đó là Boeing E-4B Nightwatch. E-4B của Mỹ dựa trên mẫu Boeing 747, Il-80 của Nga và chế tạo trên cơ sở máy bay chở khách Il-86. Quân đội Mỹ đang vận hành bốn chiếc E-4B.
