Cả Bộ Ngoại giao và Thương mại của nước này đều nói rằng Mỹ sẽ phải “gánh chịu mọi hậu quả”, và yêu cầu sự chân thành hơn từ Washington trong trường hợp các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục sau tuyên bố mới nhất của tổng thống Mỹ khiến Bắc Kinh không kịp trở tay.
Cụ thể, hôm 1-8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói trên Twitter rằng ông sẽ áp thêm một khoản thuế “nhỏ” 10% đối với 300 tỉ USD hàng Trung Quốc bắt đầu từ ngày 1-9. Lý do vì Mỹ không nhận được sự nhượng bộ cần thiết từ Bắc Kinh trong vòng đàm phán mới nhất.
Tổng thống Mỹ cũng phàn nàn rằng cho đến nay Trung Quốc đã không thực hiện cam kết ngừng bán Fentanyl sang Mỹ, một loại thuốc được cho là nguyên ngân khiến hàng ngàn người chết.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh cho biết tuyên bố của ông Trump đã vi phạm thỏa thuận đạt được giữa hai quốc gia sau hội nghị thượng đỉnh giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng 6, khi Mỹ hứa sẽ không áp thuế nữa.
“Trung Quốc sẽ không chấp nhận bất kỳ hình thức áp lực, đe dọa hoặc lừa dối nào. Chúng tôi sẽ không nhượng bộ các vấn đề quan trọng về mặt nguyên tắc” - bà Hoa nói.
“Chúng tôi sẵn sàng nói chuyện nhưng các trao đổi phải được tiến hành dựa trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau... Mỹ phải thể hiện sự tin cậy và chân thành nếu muốn tiếp tục đàm phán”.
Một tuyên bố của Bộ Thương mại cho biết Trung Quốc chắc chắn sẽ áp đặt các biện pháp đối phó để bảo vệ lợi ích cốt lõi của mình.
Tuyên bố nói “Mỹ phải gánh chịu mọi hậu quả. Trung Quốc tin rằng sẽ không có người chiến thắng trong cuộc chiến thương mại này và không muốn chiến đấu. Nhưng chúng tôi không ngại chiến đấu và sẽ làm nếu cần thiết".
Trước khi ông Trump đưa ra những tuyên bố trên, hai nước đã có những cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên kể từ tháng 5.
Ông Trump cố thúc ép Trung Quốc mua thêm các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ. Ảnh: Bloomberg
Sau cuộc đàm phán, Trung Quốc cho biết họ sẽ mua thêm các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ dựa trên nhu cầu trong nước, trong khi Mỹ cho biết họ muốn các cuộc đàm phán tiếp theo hướng tới “một thỏa thuận thương mại có thể thực thi".
Trung Quốc cũng cho biết họ sẽ có các cuộc thảo luận chuyên sâu hơn với Mỹ và một cuộc gặp mặt trực tiếp khác đã được lên kế hoạch vào tháng tới.
Đáp lại tuyên bố của ông Trump hôm 2-8, Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị cho biết thuế quan không phải là cách để giải quyết các xung đột thương mại giữa hai quốc gia.
Chưa có thông tin chi tiết về các biện pháp đối phó có thể có đến từ Trung Quốc nhưng các nhà quan sát cho biết nước này sẽ giảm mua nông sản của Mỹ và có thể hạn chế xuất khẩu đất hiếm - nguyên liệu chính được sử dụng trong sản xuất các sản phẩm công nghệ cao như điện thoại thông minh.
Một biện pháp trả đũa có thể khác là đưa thêm nhiều công ty Mỹ vào danh sách “các tổ chức không đáng tin cậy”, có khả năng gây hại cho Bắc Kinh nhằm hạn chế hoạt động kinh doanh của những công ty này tại Trung Quốc.
Ông Shi Yinhong, giáo sư về quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân dân, cho biết tuyên bố “thô lỗ” của ông Trump đồng nghĩa với một sự thất bại trong cuộc đàm phán ở Thượng Hải.
Động thái này cũng sẽ “giới hạn các khả năng” của Trung Quốc trong việc đáp ứng các yêu cầu của ông Trump và chỉ khiến các vòng đàm phán tiếp theo trong tương lai khó khăn hơn, ông nói thêm.
Những diễn tiến mới nhất cũng làm giảm khả năng Trung Quốc xem xét lại các cam kết mà họ đã đưa ra trước đó, trước khi các cuộc đàm phán sụp đổ vào tháng 5, khi Mỹ cáo buộc Trung Quốc cố gắng sửa đổi thỏa thuận.
Thời gian qua Trung Quốc đã tìm cách đa dạng hóa nguồn hàng nhập khẩu, chẳng hạn như mua thêm lúa mì và đậu nành từ Nga.
“Mặc dù Trung Quốc có thể làm theo yêu cầu của ông Trump để ngăn chặn việc bị áp thuế lần này nhưng dường như rất khó để ngăn các đợt đánh thuế tiếp theo".
Lu Xiang, một thành viên về các vấn đề của Mỹ tại Viện Khoa học xã hội Trung Quốc, cho biết đây là phong cách của Tổng thống Trump, chơi rắn và sẵn sàng leo thang.
Ông hy vọng Trung Quốc sẽ sẵn sàng công bố các biện pháp đối phó, chủ yếu ở các khu vực phi thuế quan nhưng cũng cho biết các cuộc đàm phán thương mại cũng có khả năng tiếp tục.
“Liên quan đến các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ, ông Trump không còn đường lùi. Phản ứng quyết liệt của ông cho thấy tổng thống rất nóng lòng muốn tìm giải pháp trong việc bán nông sản Mỹ cho Trung Quốc. Nhưng Trung Quốc sẽ không đáp ứng một cách vô điều kiện” - ông Lu nói.
John Gong, giáo sư tại Đại học Kinh tế và Kinh doanh quốc tế tại Bắc Kinh, cho biết động thái mới nhất của ông Trump có thể là một “chiến thuật đàm phán” nhằm ép Trung Quốc mua sản phẩm nông nghiệp của Mỹ.
“Vẫn còn một tháng nữa, tính đến ngày 1-9. Việc Mỹ có áp thuế hay không tùy thuộc vào cách thức đáp trả của Trung Quốc”.
