Hãng AFP đưa tin cơ quan bầu cử của Hungary ngày 30-8 đã thông qua đề nghị của thị trưởng Budapest - ông Gergely Karacsony - về việc tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về kế hoạch xây cơ sở ĐH Phục Đán của Trung Quốc ở thành phố này.
Đây được coi là một đòn giáng mạnh vào Thủ tướng Hungary Viktor Orban, người được cho là ủng hộ dự án trên.
Thị trưởng Budapest - ông Gergely Karacsony. Ảnh: AFP
Thông báo trên trang Facebook cá nhân hôm 30-8, ông Karacsony cho biết: "Ủy ban Bầu cử Quốc gia (NVB) đã chấp thuận đề xuất trưng cầu dân ý của tôi liên quan cơ sở ĐH Phục Đán".
Theo ông Karacsony, một nỗ lực thu thập 200.000 chữ ký để kích hoạt quá trình trưng cầu dân ý sẽ bắt đầu vào tháng tới, nếu quyết định của NVB không bị phản đối trước tòa án.
Các công dân Hungary sẽ được hỏi về việc có muốn bãi bỏ một đạo luật được Quốc hội - do đảng Fidesz cực hữu của ông Orban nắm quyền - thông qua vào đầu năm nay, vốn đã bật đèn xanh cho kế hoạch này hay không.
Theo thỏa thuận ký kết giữa Hungary và chủ tịch ĐH Phục Đán (có trụ sở ở TP Thượng Hải, Trung Quốc), chi nhánh đầu tiên của đại học này ở châu Âu sẽ được xây dựng trên khuôn viên 500.000 m2, nơi trước đây đã được quy hoạch xây dựng một khu ký túc xá cho sinh viên Hungary.
Chính phủ của ông Orban lập luận rằng một cơ sở có uy tín của ĐH Phục Đán sẽ cho phép hàng nghìn sinh viên Hungary và quốc tế có được bằng cấp chất lượng cao. Tuy nhiên, những người chỉ trích nói rằng việc cho ĐH Phục Đán mở cơ sở ở Budapest có thể dấy lên những lo ngại về tự do học thuật ở Hungary.
Dự án khu phức hợp - được lên kế hoạch hoàn thành vào năm 2024 - đã dấy lên các cuộc biểu tình của người dân Hungary, cũng như những cáo buộc phản đối rằng ông Orban đang thúc đẩy một dự án trái với mong muốn của thành phố và gây nguy hiểm cho kế hoạch xây dựng khu ký túc xá trước đó.
Theo tài liệu dự án bị rò rỉ cho trang báo điều tra Hungary Direkt36.hu, Trung Quốc sẽ cho vay 1,3 tỉ euro để thực hiện dự án với chi phí ước tính 1,5 tỉ euro. Số tiền này nhiều hơn con số mà chính phủ ông Orban đã chi cho toàn bộ hệ thống giáo dục đại học Hungary vào năm 2019.
Thị trưởng Karacsony, người đặt mục tiêu sẽ thách thức ông Orban trong cuộc bầu cử vào đầu năm tới, cũng cáo buộc vị thủ tướng này đã đẩy Hungary rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) để hướng tới các cường quốc phía đông như Trung Quốc.
Hồi tháng 6, ông Karacsony đã tuyên bố đổi tên những con đường quanh lô đất của dự án thành “Hong Kong tự do”, “Đạt Lai Lạt Ma” và “Các liệt sĩ Duy Ngô Nhĩ”, nhằm phản đối dự án trên.
Phản hồi lại động thái trên, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng việc đổi tên đường là “dưới mức tầm thường” và sẽ không ảnh hưởng đến dự án.
Vài ngày sau, ông Orban hôm 10-6 cho biết ông sẽ ủng hộ việc tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý để giải quyết bất đồng về kế hoạch của chính phủ về việc xây cơ sở ĐH Phục Đán của Trung Quốc ở Budapest, nhưng cho biết nó sẽ chỉ diễn ra sau khi các kế hoạch cuối cùng của dự án được công khai vào cuối năm 2022.
