Sáng 11-7 (giờ Bỉ) tại Brussels, thượng đỉnh NATO khai mạc và sẽ kéo dài đến ngày 12-7. Nga, Iraq, chiến dịch NATO ở Afghanistan sẽ là các chủ đề chính được bàn trong thượng đỉnh lần này.
Kỳ thượng đỉnh NATO năm nay khả năng sẽ rất căng thẳng và kịch tính khi ngay trước khi hội nghị diễn ra Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mở phát pháo công kích các đồng minh, đặc biệt là Đức.
Trong cuộc gặp song phương ăn sáng với Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg tại Brussels trước khi hội nghị diễn ra, ông Trump đã lên án Đức là “tù nhân” của Nga, bị Moscow kiểm soát khi mua năng lượng từ Nga.
“Tôi phải nói tôi nghĩ rất đáng buồn khi Đức có một thỏa thuận dầu khí khổng lồ với Nga khi chúng ta đang phải tự vệ trước Nga” – ông Trump nói khi bên cạnh ông là Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo, Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis, Chánh Văn phòng Nhà Trắng John Kelly, Đại diện thường trực Mỹ tại NATO Kay Bailey Hutchison.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (thứ hai từ phải qua, hàng đầu) và các lãnh đạo NATO chụp hình chung sáng 11-7 trong kỳ thượng đỉnh NATO năm nay tại Brussels (Bỉ). Ảnh: AP
Ý ông Trump muốn nói đến thỏa thuận năng lượng năm 2015 giữa tập đoàn Gazprom của Nga với Đức trị giá 11 tỉ USD, xây một đường ống dẫn khí dưới biển Baltic chuyển khí đốt từ Nga đến Đức.
“Chúng tôi đang bảo vệ Đức, chúng tôi đang bảo vệ Pháp, chúng tôi đang bảo vệ tất cả các nước này. Và rồi hàng loạt nước ra ngoài ký thỏa thuận năng lượng với Nga, chi hàng tỉ đô cho Nga. Và chúng tôi bảo vệ quý vị trước Nga. Ông nói xem điều đó có thích hợp không? Đức hoàn toàn bị Nga kiểm soát.
Rất không công bằng với đất nước chúng tôi, rất không công bằng với người dân nộp thuế chúng tôi” - ông Trump nói với ông Stoltenberg.
Ông Trump ít nhất 2 lần nhắc lại cụm từ “Đức là con tin của Nga”, rồi nói Đức “giúp Nga giàu hơn”, trước khi các quan chức Nhà Trắng đi cùng ông can thiệp, chuyển hướng bằng cách đề nghị các nhà báo rời khỏi phòng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích Đức là “tù nhân” của Nga trong cuộc gặp ăn sáng với Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg ngày 11-7 tại Brussels (Bỉ). Ảnh: AP
Đức nhập khẩu 94% nhu cầu khí gas tự nhiên của mình. Năm 2015, 35% lượng nhập khẩu này đến từ Nga, trong khi 34% đến từ NaUy và 29% đến từ Hà Lan. Tuy nhiên theo tính toán của nhiều chuyên gia thì lượng nhập khẩu khí đốt từ Nga vài năm qua đã tăng hơn.
Trong một cuộc trả lời phỏng vấn CNN ngày 10-7, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Ursula von der Leyen bác bỏ lo ngại về sự phụ thuộc của Đức vào Nga, rằng Đức có rất nhiều nguồn cung cấp năng lượng. Hơn nữa, Thủ tướng Đức Angela Merkel đang dẫn đầu nỗ lực ngoại giao kiềm chế hành động của Nga ở Ukraine.
Phát ngôn này của ông Trump được xem là sự chỉ trích nặng của một tổng thống Mỹ với một đồng minh thân cận và khả năng sẽ tăng thêm căng thẳng giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu, theo CNN. Ông Trump dù chỉ nói cụ thể Đức nhưng cũng đề cập “nhiều nước NATO có thỏa thuận mua năng lượng của Nga”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg (trái) trong bữa ăn sáng 11-7 tại Brussels (Bỉ). Ảnh: AP
Phát ngôn của ông Trump cũng khiến Tổng Thư ký NATO Stoltenberg khó xử, khi ông là người chủ trương chủ trương gìn giữ và củng cố sự đoàn kết liên minh.
“Sức mạnh của NATO là dù có bất đồng chúng ta vẫn luôn đoàn kết, thống nhất các nhiệm vụ cốt lõi để bảo vệ lẫn nhau, vì chúng ta hiểu được một khi bắt tay cùng nhau chúng ta sẽ mạnh hơn chia rẽ” – ông Stoltenberg nói với ông Trump.
Đáp lại, ông Trump nói: “Là vì chúng ta biết nếu cùng nhau đối phó với Nga thì chúng ta mạnh hơn”.
Chưa hết, trước mặt ông Stoltenberg, ông Trump cũng chỉ trích liên minh không chi đủ cho quốc phòng. Trước khi bước vào cuộc gặp ăn sáng này ông Trump nói với các nhà báo rằng “nhờ tôi” mà NATO đã tăng chi tiêu quốc phòng thêm 40 tỉ USD.
