Năm 1991, HLV Nguyễn Sĩ Hiển cùng Vũ Văn Tư và Nguyễn Kim Hằng dẫn dắt đội tuyển dự SEA Games 16 và bị loại sớm. Trước đó, đội tuyển phải giải quyết sự cố 11 tuyển thủ tẩy chay không tham gia đội tuyển vì “quân anh, quân tôi” và điều kiện tập huấn quá kém.
SEA Games 17 năm 1993 các HLV Trần Bình Sự, Phạm Huỳnh Tam Lang dẫn dắt đội tuyển và thua thảm hại do nhiều cầu thủ không hợp tác vì không phục HLV. Rõ nhất là hình ảnh những cầu thủ cố tình đá bỏ để nhận thẻ đỏ.
Năm 1995, bóng đá Việt Nam có HLV ngoại và lập tức đoạt ngay HCB SEA Games 18. Năm sau cũng với HLV ngoại dự Tiger Cup 1996 và đoạt HCĐ.
Đến năm 1997 khi HLV Weigang bỏ dở hợp đồng thì lần lượt các HLV Trần Duy Long, Lê Đình Chính lên nắm đội đều chuốc lấy những thất bại nặng nề. Từ đó đến SEA Games 26 năm 2011, bóng đá Việt Nam đều gắn với “mác” thầy ngoại.
Những nhà làm bóng đá tâm huyết từng phân tích rằng có lúc HLV nội không thua HLV ngoại nếu không muốn nói rằng có lợi thế hơn trong ngôn ngữ, tâm tư, tình cảm, gần gũi và hiểu cầu thủ mình hơn. Tuy nhiên, cơ chế bóng đá Việt Nam rất ít khi ủng hộ thầy nội như hay dùng “quyền ưu tiên” cho thầy ngoại.
Có thầy ngoại, VFF năng động hơn trong việc tìm nguồn và xoay kinh phí để đáp ứng những chuyến tập huấn nước ngoài cần thiết. Trong khi cùng việc đấy thì thầy nội hay bị “ép” lại rằng hoàn cảnh khó khăn, eo hẹp kinh phí và “phải chấp nhận”.
Thầy ngoại khi nhậm chức dám mạnh miệng hứa chỉ tiêu nhưng bù vào đấy phải là những điều kiện cần và đủ đáp ứng được yêu cầu chuyên môn. Ngược lại, với thầy nội thì nhiều lúc lại chọn phương án cùng động viên cầu thủ cố gắng trong hoàn cảnh khó.
Ngoài ra còn có một yếu tố rất quan trọng và khó giải giữa bài toán thầy nội và thầy ngoại đó là thầy nội hay bị vướng vào chuyện nội bộ ở CLB nhà và bị “soi” nhiều từ CLB mà thầy nội kiêm nhiệm.
Bóng đá Việt Nam nhìn vào Malaysia và ủng hộ phương án thầy nội nhưng rõ ràng cách đi và bản chất của sự việc thì ta khác Malaysia rất xa.
NGUYỄN NGUYÊN
