Tuy nhiên, nếu tiêu thụ quá nhiều nước ngọt ăn kiêng có thể gián tiếp dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa (MASLD). Điều này xuất phát từ tác động của chất tạo ngọt nhân tạo hoặc các thói quen ăn uống đi kèm.

Hệ vi sinh đường ruột có thể thay đổi

Các chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame, sucralose và saccharin có thể phá vỡ sự cân bằng vi khuẩn đường ruột nếu tiêu thụ quá mức. Khi hệ vi sinh bị rối loạn, vi khuẩn có hại gây tổn thương mô ruột, dẫn đến tình trạng rò rỉ.

Điều này cho phép các chất gây viêm như lipopolysaccharide xâm nhập vào máu và đi vào gan qua tĩnh mạch cửa. Viêm gan mãn tính là yếu tố nguy cơ chính gây ra MASLD (trước đây gọi là NAFLD). Khi đó, chất béo tích tụ trong gan, dẫn đến sẹo hóa và tổn thương tiến triển.

Phản ứng insulin có thể bị tác động

Chất tạo ngọt nhân tạo đôi khi gây tăng đột biến insulin. Theo thời gian, việc tiêu thụ quá mức dẫn đến kháng insulin, khiến lượng đường trong máu tăng cao. Kháng insulin là tác nhân chính gây ra MASLD. Chất béo sẽ tích tụ tại các vị trí tổn thương gan do đường huyết cao. Nguy cơ này đặc biệt lớn ở người béo phì hoặc đang mắc bệnh tiểu đường loại 2.

Tăng cảm giác thèm ăn và lượng calo tiêu thụ

Uống nước ngọt ăn kiêng thường xuyên có thể khiến một số người nạp nhiều calo hơn. Vị ngọt không calo không kích hoạt hoàn toàn hệ thống phần thưởng của não, khiến cơ thể không thỏa mãn và tìm kiếm thêm thực phẩm có đường.

Ngoài ra, vị ngọt từ chất tạo ngọt nhân tạo kích thích giải phóng insulin. Khi không có đường thật để chuyển hóa, bạn sẽ thèm ăn để bù đắp năng lượng. Tình trạng viêm nhẹ do hội chứng ruột rò rỉ cũng cản trở tín hiệu báo no hoặc phản ứng với hormone ghrelin gây đói của cơ thể. Những yếu tố này thúc đẩy tình trạng ăn quá nhiều và béo phì.

Nguy cơ mắc MASLD gia tăng

Một nghiên cứu năm 2025 tại Hội nghị Tiêu hóa Châu Âu cho thấy đồ uống không đường có thể gây hại cho gan tương đương đồ uống có đường. Cuộc điều tra kéo dài 10 năm trên 123.788 người cho thấy việc uống hơn 330 gram (khoảng 1,5 cốc) đồ uống không đường mỗi ngày làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ thêm 50%.

Thực tế, thói quen ăn uống đi kèm có thể là nguyên nhân chính. Những người uống nhiều nước ngọt ăn kiêng thường tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, dẫn đến béo phì và kháng insulin.

Mức độ tiêu thụ an toàn

So với nước ngọt thông thường chứa siro ngô hàm lượng fructose cao (HFCS), nước ngọt ăn kiêng có thể giảm gánh nặng cho gan nếu dùng vừa phải. Gan chuyển hóa fructose thành chất béo rất nhanh, gây nhiễm mỡ, dẫn đến xơ gan và ung thư gan.

Theo các nghiên cứu, uống một lon soda ăn kiêng mỗi ngày gây rủi ro tối thiểu cho gan. Tuy nhiên, người béo phì, tiểu đường hoặc mắc bệnh gan nên trao đổi với bác sĩ để có mức tiêu thụ phù hợp.