Sau các cuộc đón tiếp nồng hậu ở Trung Đông và cuộc gặp khá thân tình với Giáo hoàng Francis ở Vatican, chờ đợi Tổng thống Mỹ Donald Trump phía trước là các cuộc gặp khó khăn hơn nhiều với các lãnh đạo NATO và Liên minh châu Âu (EU).
Saudi Arabia và Israel ưu ái chào đón ông Trump vì thái độ cứng rắn của ông với Iran - nước đối thủ trong khu vực. Tuy nhiên, sự chào đón này được lo ngại sẽ giảm hẳn mức nồng nhiệt ở Brussels (Bỉ). Theo Reuters, ông Trump sẽ không tránh khỏi bị các lãnh đạo NATO và EU truy hỏi quan điểm về quốc phòng, thương mại và môi trường.
Từ hồi còn là ứng viên tổng thống, ông Trump đã nhiều lần lên tiếng nghi ngờ tính hiệu quả của liên minh NATO, đòi các thành viên chia sẻ chi phí nhiều hơn với Mỹ. Ông Trump cũng tuyên bố muốn rút Mỹ khỏi thỏa thuận biến đổi khí hậu Paris - một quan ngại lớn với châu Âu. EU cũng là một bên liên quan của thỏa thuận hạt nhân Iran - thỏa thuận bị ông Trump chỉ trích kịch liệt và từng đòi hủy bỏ nhưng cuối cùng đã đổi ý tạm giữ nguyên.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (giữa, trái) được Thủ tướng Bỉ Charles Michel (giữa, phải) đón tại sân bay Brussels (Bỉ) ngày 24-5. Ảnh: REUTERS
Sáng 25-5 (giờ Bỉ), ông Trump sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh EU, gặp Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jean-Claude Juncker và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk. Theo Reuters, không khí hội nghị EU sẽ không thật sự thoải mái khi ông Trump trước đó từng nhiều lần có lời lẽ bất lợi cho khối. Hồi tháng 1, ông Trump từng nói EU là một “cỗ máy của Đức”, gọi quyết định rời EU của Anh là “một điều tuyệt vời”, rằng sẽ còn có nhiều nước nối gót Anh.
Tuy nhiên, nhiều quan chức EU cho biết họ hài lòng vì ông Trump cuối cùng cũng đã quyết định thăm châu Âu, ghi nhận ông Trump có thay đổi sau cuộc gặp với Thủ tướng Đức Angela Merkel và đưa Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence tới châu Âu. Tháng 2, ông Trump đã dùng từ “tuyệt vời” khi nói về EU.
“Chúng tôi nhìn thấy có hai ông Trump khác hẳn nhau” - một quan chức EU nói. Một ứng viên Tổng thống Trump với cái nhìn bất đồng với EU và một Tổng thống Trump với cách tiếp cận thực tế và linh hoạt hơn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Bỉ Charles Michel (phải) duyệt binh danh dự tại sân bay Brussels (Bỉ) ngày 24-5. Ảnh: REUTERS
Theo Reuters, một mối quan tâm nữa của các lãnh đạo EU là quan hệ thương mại với Mỹ, đặc biệt sau khi ông Trump xúc tiến kế hoạch thương lượng lại thỏa thuận thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) với Canada và Mexico.
Thương mại Mỹ-EU chiếm 46% giá trị kinh tế toàn cầu, theo chuyên gia châu Âu Jeffrey Rathke tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS-Mỹ). Các cuộc thương lượng về một thỏa thuận thương mại tự do của Mỹ và EU đã bị ngưng kể từ khi chính phủ Obama mãn nhiệm.
Sau các cuộc gặp với các lãnh đạo EU, ông Trump sẽ đến trụ sở NATO tham dự hội nghị của khối. Đón tiếp ông Trump sẽ có dàn nhạc quân đội và máy bay trình diễn trên không. Quan chức NATO vẫn lo ngại ông Trump với tính cách bốc đồng sẽ có thể có những phát ngôn bất lợi cho NATO.
“Chúng tôi hy vọng ông ấy sẽ tôn trọng nguyên tắc thành lập NATO, rằng tấn công, công kích một đồng minh trong khối đồng nghĩa với tấn công cả khối” - Reuters dẫn lời một nhà ngoại giao cấp cao NATO.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (thứ hai bên trái) và đệ nhất phu nhân Melania Trump (phải) được vua Bỉ Philippe và hoàng hậu Mathilde đón tiếp ngày 24-5. Ảnh: REUTERS
Theo kế hoạch, ông Trump chỉ có một bài phát biểu trước bữa tiệc tối với các lãnh đạo NATO. Nội dung bài phát biểu dự kiến sẽ là cam kết ủng hộ toàn diện với liên minh NATO - vốn từng bị ông gọi là lỗi thời vì không đủ khả năng chống khủng bố.
Nói với báo chí trên chiếc Không lực Một từ Ý bay qua Bỉ, Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson cho biết ông Trump sẽ không bỏ qua cơ hội này làm áp lực với các lãnh đạo NATO chi nhiều hơn cho quốc phòng, chia sẻ nhiều hơn gánh nặng chi phí liên minh.
Ngoài ra, ông Trump cũng muốn NATO tham gia vào cuộc chiến chống IS. Ý định này khả năng lớn sẽ được các lãnh đạo NATO chấp nhận trong kỳ hội nghị này. Các đại sứ NATO ngày 24-5 đã thống nhất để NATO tham gia liên minh chống IS ở Iraq và Syria 68 nước do Mỹ dẫn đầu.
