Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos (Thụy Sĩ) hôm 20-1, các lãnh đạo châu Âu đã đồng loạt chỉ trích chính sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump về vấn đề Greenland và thuế quan.

Ông Macron đeo kính râm chỉ trích ông Trump

Đeo kính râm khi phát biểu, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nói rằng hiện nay “không phải là lúc cho chủ nghĩa đế quốc mới hay chủ nghĩa thực dân mới”, đồng thời chỉ trích “sự hung hăng vô ích” trong lời cảnh báo áp thuế của Tổng thống Trump, theo tờ The Guardian.

Ông Macron cáo buộc Mỹ đang tìm cách “làm suy yếu và đặt châu Âu vào thế lệ thuộc” bằng việc đòi hỏi “những nhượng bộ tối đa” và áp đặt các mức thuế quan “về cơ bản là không thể chấp nhận được. Và càng không thể chấp nhận hơn nữa khi chúng được sử dụng như một đòn bẩy nhằm gây sức ép lên chủ quyền lãnh thổ”.

"Chúng tôi tin rằng chúng ta cần tăng trưởng hơn nữa, cần ổn định hơn trên thế giới này, nhưng chúng tôi thích sự tôn trọng hơn là việc bắt nạt” - Tổng thống Macron phát biểu.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết lời cảnh báo của Tổng thống Trump về việc áp thuế 10% đối với hàng nhập khẩu từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan trừ khi các nước từ bỏ việc phản đối kế hoạch của ông Trump về Greenland là “một sai lầm”.

Bà von der Leyen nói thêm rằng người châu Âu “coi người dân Mỹ không chỉ là đồng minh mà còn là bạn bè”.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu cảnh báo hai bên không nên đẩy quan hệ vào “vòng xoáy đi xuống”, nhưng nhấn mạnh rằng phản ứng của Liên minh châu Âu (EU), nếu cần thiết, sẽ “kiên quyết, thống nhất và tương xứng”.

Bà von der Leyen nhấn mạnh sự cần thiết phải ứng phó những biến động lớn trên thế giới và cho rằng tốc độ và quy mô của sự thay đổi đã thúc đẩy sự đồng thuận ở châu Âu về độc lập.

"Đã đến lúc nắm bắt cơ hội này và xây dựng một châu Âu độc lập mới” - bà von der Leyen phát biểu.

Bà von der Leyen cho biết EU đang nỗ lực xây dựng một gói giải pháp an ninh cho khu vực Bắc Cực dựa trên chủ quyền của Greenland và Đan Mạch, thúc đẩy đầu tư mạnh mẽ vào Greenland và hợp tác với Mỹ trong khu vực.

"Châu Âu đang ở ngã ba đường"

Thủ tướng Bỉ Bart De Wever thì cho biết châu Âu đang “ở ngã ba đường” và “quá nhiều lằn ranh đỏ đang bị ông Trump vượt qua” đến nỗi lục địa này phải tự đứng lên bảo vệ mình hoặc “mất đi phẩm giá".

Ông De Wever nói ông “muốn khẳng định rằng [Mỹ] là một đồng minh, nhưng họ phải hành xử như một đồng minh”, đồng thời cảnh báo rằng 80 năm chủ nghĩa xuyên Đại Tây Dương có thể sắp kết thúc.

Trả lời phỏng vấn của hãng tin Reuters bên lề WEF, Tổng thống Lithuania - ông Gitanas Nauseda cho biết một thỏa thuận về việc chia sẻ trách nhiệm đối với an ninh của Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương có thể là giải pháp cho bế tắc giữa Mỹ và châu Âu về vấn đề Greenland.

Mô tả việc duy trì toàn vẹn lãnh thổ là một "nguyên tắc bất khả xâm phạm", ông Nauseda nói rằng luôn có khả năng giảm leo thang.

"Nhưng tất nhiên điều kiện tiên quyết là cả hai bên đều muốn giảm leo thang, và hiện tại tôi không chắc. Châu Âu rõ ràng sẵn sàng giảm leo thang. Tôi hy vọng rằng Mỹ cũng sẽ như vậy” - ông Nauseda nói.

Tổng thống Nauseda cho rằng vấn đề Greenland đã làm phân tán sự chú ý khỏi cuộc chiến Ukraine, tạo ra những thách thức mới cho sườn phía đông của châu Âu.

Trong khi đó, Thủ tướng Canada - ông Mark Carney phát biểu tại Davos rằng các “cường quốc tầm trung” trên thế giới cần hợp tác để xây dựng một trật tự thế giới tốt đẹp hơn.

“Dường như mỗi ngày chúng ta đều được nhắc nhở rằng chúng ta đang sống trong thời đại cạnh tranh giữa các cường quốc. Rằng trật tự dựa trên luật lệ đang phai nhạt dần” - ông Carney nói.

Ông Carney lưu ý rằng thế giới đang đối mặt “sự kết thúc của một ảo tưởng dễ chịu và bình minh của một thực tế khắc nghiệt về địa chính trị” trong đó các cường quốc không bị ràng buộc.

“Chúng ta biết rằng trật tự cũ sẽ không quay trở lại. Chúng ta không nên tiếc nuối nó. Hoài niệm không phải là một chiến lược” - ông Carney phát biểu.

Ông Carney cho biết Canada kiên quyết phản đối bất kỳ mức thuế nào mà Mỹ áp đặt nhằm thúc đẩy mục tiêu kiểm soát Greenland, đồng thời kêu gọi các cuộc đàm phán để đạt được các mục tiêu chung về an ninh và thịnh vượng ở Bắc Cực.

Ông Trump dự kiến ​​sẽ khởi hành tối 20-1 (giờ Mỹ) đến tham dự WEF.