Việc đồng loạt tung lực lượng chức năng thanh tra, kiểm tra xăng dầu trên cả nước không phải là liều thuốc tốt nhất để thị trường xăng dầu vận hành hiệu quả. Nó không giải quyết được tận gốc rễ những bất cập tồn tại khá lâu trên thị trường xăng dầu.
Thời gian qua, người tiêu dùng có lúc không thể mua được xăng dù đã đến tận cây xăng. Ngư dân không tìm được dầu cho tàu cá ra khơi. Nông dân “chết đứng” nhìn lúa chín rục trên đồng vì không có dầu cho máy cắt lúa. Có tình trạng này là vì nhiều cây xăng dầu đóng cửa hoặc bán nhỏ giọt với lý do không đủ nguồn xăng dầu để bán trong khi càng bán càng lỗ...
Trong khi đó, BộCông Thương luôn khẳng định nguồn cung xăng dầu không thiếu. Đồng thời bộ này chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường cả nước kiểm tra, giám sát…xăng dầu nhằm tìm kiếm, phát hiện và phạt những đơn vị vi phạm như găm hàng.
Nhưng thực tế thị trường vẫn thiếu xăng, gây ảnh hưởng rất lớn cho nhiều lĩnh vực kinh doanh và cuộc sống người dân.
Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA), đã chỉ ra chính sự bất cập trong Nghị định 95/2021 khi giá xăng trong nước không bám kịp giá thế giới đã gây khó khăn cho các thương nhân kinh doanh xăng dầu trong việc đảm bảo nguồn; tạo ra tâm lý găm hàng, đầu cơ gây bất ổn cho thị trường.
Petrolimex một ông lớn chiếm thị phần lớn trên thị trường xăng dầu cũng cho rằng hoạt động kinh doanh xăng dầu của thương nhân đầu mối phát sinh lỗ lớn, không đảm bảo bù đắp được chi phí thực tế phát sinh, khi giá xăng dầu thế giới giảm sâu. Vì vậy, trên thị trường đã xuất hiện tâm lý lo lắng của nhiều doanh nghiệp (DN) kinh doanh xăng dầu và tổ chức kinh doanh có tính chất đối phó, cầm chừng để chờ thời điểm thuận lợi.
Xăng dầu đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế lẫn an ninh năng lượng. Đã đến lúc Bộ Công Thương cần thẳng thắn nhìn lại những vấn đề còn bất cập trong cơ chếđiều hành, quản lý xăng dầu để có sự điều chỉnh phù hợp.
Điều mong mỏi nhất của cộng đồng DN hiện nay chính là việc quản lý giá nên tiệm cận với thời gian thực, giảm độ trễ và phản ánh đúng xu hướng tăng giảm của giá xăng dầu thế giới. Thứ hai, nên xem xét lại quy định, một cửa hàng bán lẻ chỉ được lấy từ một thương nhân phân phối hoặc một thương nhân đầu mối duy nhất.
Nhà nước nên cho cửa hàng bán lẻ được ký hợp đồng với nhiều đơn vị đầu mối để vừa tăng sức ép cạnh tranh vừa đáp ứng nguồn hàng. Tránh tình trạng như vừa qua, bảy DN đầu mối xăng dầu bị rút giấy phép tạm thời đã khiến nhiều cây xăng không thể tìm nguồn hàng khác vì quy định này.
Thứ ba, cần điều chỉnh các yếu tố cấu thành về định mức chi phí và lợi nhuận trong giá xăng để giảm bớt khó khăn cho các thương nhân đầu mốivà hài hòa lợi ích giữa các chủ thể.
Chỉ có điều chỉnh những điều còn bất hợp lý này thì thị trường xăng dầu mới giảm thiểu được tình trạng giật cục, “nóng lạnh” bất thường, nhu cầu của người dân mới được đảm bảo.
