Trong cuộc phỏng vấn với nhà báo Mỹ Tucker Carlson ngày 22-3, đặc phái viên Mỹ tại Trung Đông - ông Steve Witkoff nói rằng chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã đạt tiến triển đáng kể trong các cuộc đàm phán với Nga nhằm tìm kiếm giải pháp cho xung đột Ukraine.

Triển vọng về một lệnh ngừng bắn lâu dài

Ông Witkoff cho biết chính quyền Trump đã đạt được nhiều bước tiến trong việc giải quyết xung đột Nga-Ukraine trong 8 tuần qua, nhiều hơn những gì nhiều người từng nghĩ có thể đạt được.

Ông Witkoff nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán gần đây của ông tại Moscow tập trung vào "một lệnh ngừng bắn cuối cùng", trong đó một trong những vấn đề trọng tâm là số phận của các lực lượng Ukraine đang bị bao vây tại khu vực biên giới tỉnh Kursk của Nga.

“Phía Nga đã kiểm soát lại khu vực này. Họ đang bao vây lực lượng Ukraine và tổng thống [Trump] không muốn chứng kiến một cuộc tàn sát diễn ra. Đây là một thực tế chiến trường quan trọng cần phải giải quyết” - ông Witkoff nói.

Ông Witkoff cũng cho hay rằng các bên "đang tiến gần" đến một lệnh ngừng bắn kéo dài 30 ngày, nhưng vẫn cần tháo gỡ hàng chục điểm nóng khác dọc theo chiến tuyến. Phái đoàn Mỹ và Nga dự kiến sẽ gặp nhau tại TP Jeddah (Saudi Arabia) vào ngày 24-3 tới để tiếp tục thảo luận vấn đề này.

Tranh chấp lãnh thổ

Ông Witkoff thừa nhận rằng vấn đề lớn nhất trong cuộc xung đột Ukraine là số phận của bán đảo Crimea cùng 4 tỉnh miền đông Ukraine (gồm Donetsk, Luhansk, Kherson, và Zaporizhia) mà Nga sáp nhập trong các năm 2014 và 2022, theo CNN.

Theo ông Witkoff, tranh chấp lãnh thổ giữa Moscow và Kiev chính là vấn đề nhạy cảm mà không bên nào muốn đối mặt.

Ông Witkoff nhấn mạnh rằng rào cản lớn nhất là các quy định hiến pháp của Ukraine liên quan đến khả năng nhượng bộ lãnh thổ, cùng với câu hỏi về việc cộng đồng quốc tế sẽ công nhận thực tế mới ra sao. Ngoài ra, tương lai chính trị của Tổng thống Ukraine - ông Volodymyr Zelensky cũng là một yếu tố cần cân nhắc.

Dù vậy, đặc phái viên Mỹ khẳng định rằng các cuộc đối thoại về vấn đề này "đang diễn ra theo hướng rất, rất tích cực”.

Tư cách thành viên của Ukraine tại NATO

Theo ông Witkoff, phía Ukraine dường như đã chấp nhận rằng việc gia nhập NATO không còn là một kịch bản thực tế, hãng tin RBC-Ukraine cho hay.

Đặc phái viên của ông Trump khẳng định nếu có một thỏa thuận hòa bình với Nga, Ukraine sẽ không thể trở thành thành viên NATO.

"Tôi nghĩ điều này đã được chấp nhận rộng rãi: Nếu Ukraine và Nga đạt được thỏa thuận hòa bình, Ukraine sẽ không thể gia nhập NATO" - ông Witkoff nói.

"Về việc này, tôi nghĩ rằng ông Zelensky và trợ lý là ông Andriy Yermak [Chánh văn phòng tổng thống Ukraine] về cơ bản đã thừa nhận rằng Kiev sẽ không trở thành thành viên của liên minh quân sự" - ông Witkoff nói thêm.

Tuy nhiên, ông Witkoff cho biết vẫn còn khả năng thảo luận về việc Ukraine nhận được các cam kết an ninh tương tự Điều 5 của NATO mà không cần tư cách thành viên chính thức (tức là nếu bị tấn công, Ukraine có thể được bảo vệ giống như cách NATO bảo vệ các thành viên của khối).

"Đã có nhiều cuộc thảo luận về việc liệu Ukraine có thể nhận được một dạng bảo vệ theo Điều 5 từ Mỹ hoặc các quốc gia châu Âu mà không cần gia nhập NATO hay không. Và tôi nghĩ vấn đề này vẫn có thể sẽ tiếp tục được bàn thảo" - ông Witkoff nói.

Ukraine sẽ tổ chức bầu cử

Khi được hỏi về khả năng tổ chức một cuộc bầu cử mới tại Ukraine, ông Witkoff khẳng định: "Sẽ có. Họ đã đồng ý. Ukraine sẽ tổ chức bầu cử".

Tuy nhiên, ông Witkoff không cung cấp thêm chi tiết hoặc khung thời gian cụ thể, theo tờ POLITICO.

Hiện tại, nhiệm kỳ tổng thống của Zelensky đã hết từ tháng 5 năm ngoái, nhưng ông chưa tổ chức bầu cử do tình trạng thiết quân luật. Nga tuyên bố ông Zelensky không còn tính hợp pháp, đồng thời khẳng định rằng theo luật Ukraine, quyền lực hiện nay thuộc về quốc hội cho đến khi một cuộc bầu cử mới diễn ra.

Nga “100%” không có ý định tấn công châu Âu

Ông Witkoff bác bỏ hoàn toàn các lo ngại rằng Nga có thể mở rộng xung đột ra châu Âu, gọi quan điểm này là "phi lý”.

“Không có chuyện người Nga sẽ tràn qua châu Âu. Điều đó thật vô lý” - ông Witkoff nói, đồng thời cho rằng NATO hiện là lá chắn vững chắc đảm bảo an ninh cho lục địa này.