Chiều 28-11, hội thảo khoa học "Chương trình quốc gia phát triển công nghệ chiến lược - Kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị cho Việt Nam" diễn ra tại TP.HCM. Sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN) phối hợp cùng ĐHQG TP.HCM và Trường ĐH Bách khoa tổ chức.
Mục tiêu làm chủ 60% công nghệ lõi
Phát biểu tại hội thảo, ông Hoàng Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ (Bộ KH&CN), cho biết Bộ đang trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Chương trình tập trung phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay.
Ông Tú dẫn Nghị quyết số 57-NQ/TW, chỉ rõ điểm nghẽn lớn nhất của Việt Nam là chưa làm chủ công nghệ lõi và công nghệ chiến lược.
Trên cơ sở Quyết định 1131/QĐ-TTg của Thủ tướng, Bộ KH&CN đã xây dựng dự thảo quyết định ban hành chương trình quốc gia về phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.
Ông Tú nhấn mạnh mục tiêu đến năm 2030 là làm chủ tối thiểu 60% công nghệ lõi, đạt tỉ lệ nội địa hóa từ 60%. Ông cũng khẳng định doanh nghiệp, viện, trường đóng vai trò quyết định trong năng lực tiếp thu, phát triển và làm chủ công nghệ.
Ở góc độ nghiên cứu, GS.TS Mai Thanh Phong, Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TP.HCM) đặt kỳ vọng vào các chính sách sắp triển khai. Ông khẳng định đội ngũ nhà khoa học sẵn sàng đồng hành cùng Nhà nước để hiện thực hóa các mục tiêu về đột phá công nghệ.
Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, PGS.TS Lâm Quang Vinh, Trưởng Ban KH&CN (ĐHQG TP.HCM) cho rằng Việt Nam cần thực hiện ba nhóm giải pháp. Đầu tiên là phát triển cụm nghiên cứu công nghệ lõi tại các trường đại học, hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Hai là triển khai cơ chế sandbox (thử nghiệm) để rút ngắn chu trình thương mại hóa. Cuối cùng là đẩy mạnh đầu tư đồng bộ giữa sản xuất - R&D - đào tạo nhân lực.
Cần phát triển blockchain và AI có chủ quyền
Tại hội thảo, ông Hoàng Anh Tú nhấn mạnh sáu nhóm công nghệ chiến lược ưu tiên gồm: Mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt; AI camera xử lý tại biên; robot di động tự hành; thiết bị mạng 5G-5G Advanced; hạ tầng blockchain và UAV.
Đây là các nhóm công nghệ nền tảng, giúp định hình năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo ông Tú, việc làm chủ công nghệ lõi là cuộc đua quyết định vị thế quốc gia trong trật tự kinh tế mới. Quốc gia nắm công nghệ nền tảng sẽ kiểm soát chuỗi giá trị, định hình tiêu chuẩn và bảo đảm an ninh kinh tế - quốc phòng.
Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, nhận định blockchain đang trở thành hạ tầng dữ liệu tin cậy. Các quốc gia đi đầu đều lấy chuẩn dữ liệu, định danh xuyên biên giới làm nền móng triển khai dịch vụ số liên thông.
"Việc Việt Nam đưa hạ tầng blockchain và các lớp ứng dụng vào danh mục sản phẩm chiến lược là bước đi phù hợp để xây dựng kinh tế số", ông Trung nói và nhấn mạnh yêu cầu phát triển thể chế đi kèm.
Về hạ tầng số, TS Nguyễn Văn Yên, Thành viên HĐTV VNPT, nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền "AI chủ quyền". Khi có AI chủ quyền, doanh nghiệp sẽ giảm phụ thuộc nền tảng ngoại, bảo đảm an ninh dữ liệu.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Bá Đạt, Giám đốc sản phẩm Zalo AI, cho rằng bản địa hóa AI mang lại nhiều lợi ích. Ông dẫn chứng Trợ lý Zalo Công dân số đã thu hút hơn 300.000 người dùng chỉ sau 2 tháng nhờ ứng dụng dữ liệu chính thống và tích hợp hệ sinh thái Zalo.
Với thiết bị bay không người lái (UAV), ThS Phan Văn Hán (CT Group) cho rằng lĩnh vực này là động lực tăng trưởng kép về kinh tế và khoa học. Tuy nhiên, muốn hình thành chuỗi cung ứng UAV trong nước, Việt Nam cần chủ động các cấu phần then chốt như chip điều khiển, hệ thống truyền dữ liệu hay động cơ điện.
Các chuyên gia đồng thuận rằng việc chuyển từ tiếp nhận sang làm chủ công nghệ lõi là yêu cầu tất yếu để bảo đảm tự chủ và phát triển bền vững.
Giáo sư người Việt làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Sáng tạo Quốc gia Hoa Kỳ
(PLO)- GS.TS. Henry Nguyễn vừa chính thức được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Sáng tạo Quốc gia Hoa Kỳ.
