“Hành động quân sự hóa biển Đông mang tính khiêu khích của TQ là một vấn đề cho thấy nước này đang thách thức luật pháp quốc tế. Họ đang hiếp đáp các quốc gia nhỏ hơn theo cách gây căng thẳng cho hệ thống toàn cầu” - tờ Japan Times ngày 10-1 dẫn lại phát biểu của ông Brian Hook, cố vấn cấp cao của Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson, tại cuộc họp qua điện thoại với báo giới Đông Bắc Á.
Những bình luận trên của ông Hook được đưa ra trong bối cảnh TQ vẫn ngang ngược tiếp tục xây dựng và quân sự hóa trái phép các thực thể trên biển Đông. Hồi tháng 12 năm ngoái, tổ chức Sáng kiến Minh bạch Hàng hải châu Á (AMTI) cũng đã công bố các hình ảnh vệ tinh cho thấy TQ dường như đang xây dựng hệ thống radar cao tần ở bãi Đá Chữ Thập và kho đạn dược ở bãi Đá Xu Bi. Các thực thể này nằm trong quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền không thể tranh cãi của Việt Nam.
“Chúng tôi tin rằng sự trỗi dậy của TQ không thể diễn ra bằng cách làm phương hại tới các giá trị và trật tự thế giới dựa trên luật lệ. Trật tự này là nền tảng của hòa bình và ổn định của khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương và trên toàn cầu. Khi hành vi của TQ vượt ngoài những giá trị và trật tự, chúng tôi sẽ đấu tranh và bảo vệ các luật lệ này” - ông Hook nói. Ông cho biết chính quyền Mỹ sẽ tăng cường các cuộc tuần tra tự do hàng hải trên biển Đông để đối phó với các động thái từ TQ.
Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana ngày 9-1 cũng lên tiếng tố cáo TQ “nuốt lời” và vi phạm cam kết không quân sự hóa biển Đông, sau khi đài truyền hình TQ phát sóng đoạn phim cho thấy Đá Chữ Thập đã được xây dựng thành một căn cứ không quân. Ông Lorenzana cho biết Philippines sẽ tiến hành việc phản đối hành động của TQ thông qua con đường ngoại giao.
Đáp lại, trong cuộc họp báo ngày 9-1 tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao TQ Lục Khảng ngang nhiên cho rằng TQ “cần phải có các trang thiết bị quốc phòng cho vùng lãnh thổ của mình”.
