Tờ South China Morning Post hôm 5-2 dẫn lời cựu quan chức cấp cao của Mỹ cho rằng chính phủ Trung Quốc nên từ bỏ chính sách “ngoại giao chiến lang” và hướng tới việc định hình một mối quan hệ cùng có lợi với chính quyền tân Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Phát ngôn này được ông Douglas Paal - cựu trưởng văn phòng đại diện Mỹ tại Đài Loan, người hiện đang làm việc cho tổ chức nghiên cứu Carnegie Endowment for International Peace - đưa ra tại hội nghị trực tuyến do Trung tâm Toàn cầu hóa Hong Kong tổ chức. Ông cho rằng những tương tác ban đầu với một chính quyền mới là điều rất quan trọng, vì điều đó giúp xác định xem hai quốc gia đang tiến tới xung đột hay cùng chung sống.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên. Ảnh: Greg Baker/AFP/GETTY IMAGES
"Ai buộc dây người nấy gỡ"
Đồng thời, ông Paal cảnh báo Bắc Kinh có thể bỏ lỡ cơ hội vàng nếu tiếp tục duy trì các cuộc đấu khẩu và không nỗ lực tạo dựng các mối quan hệ mang tính xây dựng.
"Chúng ta đang có khởi điểm không tốt nhưng cũng chưa đến mức trầm trọng. Tuy vậy, tôi có chút nghi ngờ rằng cơ hội ở thời điểm quan trọng này có thể bị bỏ lỡ” - ông Paal cho biết.
Kể từ ngày ông Biden tuyên thệ nhậm chức Tổng thống thứ 46 của Mỹ, hai nước đã tiến hành các hoạt động quân sự xung quanh eo biển Đài Loan. Gần đây nhất, trong bài phát biểu chính sách đối ngoại đầu tiên, ông Biden đã mô tả Trung Quốc là “đối thủ cạnh tranh đáng gờm nhất”.
Ông Paal đã kêu gọi Trung Quốc nên là bên đi đầu và cho thấy rõ họ muốn giải quyết những vấn đề trên.
“Hy vọng của tôi là với chính quyền mới, chúng ta sẽ chấm dứt chu kỳ căng thẳng này. Thế nhưng chúng ta đã nhận thông điệp từ phía Trung Quốc đại loại là ‘muốn tháo gỡ vấn đề cần tìm người gây nên vấn đề’. Vì vậy, họ đang chờ chúng ta là người tháo gỡ chúng” - ông Paal nhận định.
Không cần thiết làm "ngoại giao chiến lang"
Ông nói rằng Trung Quốc đã phản ứng thái quá trước những chỉ trích của cựu Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo, điều này đã làm căng thẳng leo thang.
Đồng thời, ông cho rằng Trung Quốc quá coi trọng điều này khi viện dẫn những “nhà ngoại giao chiến lang” với cách tiếp cận cứng rắn như hai phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc là bà Hoa Xuân Oánh và ông Triệu Lập Kiên.
Ông Paal cho rằng đã đến lúc Trung Quốc nghĩ tới việc thay đổi cách tiếp cận, không cần thiết phải thực hiện “ngoại giao chiến lang” dưới thời ông Biden.
Ông gợi ý “chúng ta cũng nên tìm cách tháo gỡ mớ hỗn độn do ông Trump để lại” và cùng làm việc để mở lại Lãnh sự quán ở Houston và Thành Đô, nối lại hoạt động trao đổi sinh viên, khởi động lại chương trình Fulbright, xem xét lại các thỏa thuận và thuế quan.
Dù vậy, chính quyền ông Biden đã đưa ra những tuyên bố chỉ trích hồ sơ nhân quyền của Trung Quốc, gửi những dấu hiệu ủng hộ Đài Loan, điển hình là việc bà Tiêu Mỹ Cầm, đại diện Đài Loan chính thức được chính quyền Mỹ mời tới dự lễ nhậm chức của ông Biden.
Các quan chức từ chính quyền ông Biden đã báo hiệu rằng Trung Quốc là chủ đề trọng tâm trong chính sách đối ngoại của Mỹ, trong khi đó Bắc Kinh mong muốn thiết lập kết nối với Washington.
Hôm 2-2, Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác Ngoại sự Trung ương Trung Quốc Dương Khiết Trì đánh giá, dưới thời cựu Tổng thống Trump, Mỹ đã đi theo “những chính sách sai lầm” và kêu gọi chính quyền mới thay đổi hướng đi. Các nhà ngoại giao khác nói rằng Mỹ không nên coi Trung Quốc là kẻ thù.
