Trận chiến mới ở tây bắc Syria sau khi lệnh ngừng bắn sụp đổ đang đe dọa “mạng sống của hàng triệu người dân”, Liên Hiệp Quốc (LHQ) cho hay, đồng thời cảnh báo tình hình có nguy cơ “vượt tầm kiểm soát”, theo kênh Al Jazeera.
Được Nga yểm trợ, chính phủ Syria tuần này nối lại cuộc tấn công vào tỉnh Idlib, thành trì cuối cùng còn nằm trong tay phe nổi dậy.
LHQ đã đưa ra một báo động cụ thể về những rủi ro của một cuộc tấn công từ chính phủ trong khu vực, bởi vì Idlib nhiều năm qua đóng vai trò là nơi tiếp nhận những người chạy trốn khỏi những cuộc tiến quân của các lực lượng trung thành Tổng thống Bashar al-Assad ở những khu vực khác của Syria.
LHQ ước tính khoảng 400.000 người buộc di tản khỏi Iran trong vòng 100 ngày. Ảnh: REUTERS
Gần 1,5 triệu người sống ở Idlib đã di tản từ những khu vực khác của đất nước chiến sự này với hơn 1 triệu người là trẻ em.
"Một làn sóng bạo lực mới lần nữa đang đe dọa mạng sống của hàng triệu người dân sống ở khu vực Idlib. Lúc cuộc chiến tạm lắng, nhiều người dân đã trở về nhà và hiện sống ở những khu vực nơi các cuộc tấn công ác liệt được nối lại, đẩy họ vào vòng nguy hiểm lớn hơn” - bà Najat Rochdi, cố vấn nhân đạo cấp cao của phái đoàn Syria tại LHQ, nói trong một tuyên bố ngày 8-8.
“Đùa với lửa”
Hơn 500 dân thường đã bị giết chết và hàng trăm người bị thương kể từ khi cuộc chiến leo thang trở lại từ cuối tháng 4. Số người di tản cũng tăng vọt tới “tỉ lệ báo động”, khoảng 400.000 người đàn ông, phụ nữ và trẻ em buộc lánh nạn, thậm chí nhiều người trong số họ phải di tản rất nhiều lần, bà Rochdi nói.
“Những người này không biết đi đâu” - Panos Moumtzis, điều phối viên về vấn đề nhân đạo của LHQ tại Syria, cho biết sau cuộc họp ở Geneva với sự tham dự của các phái viên từ Nga.
Chính phủ Syria nối lại các cuộc không kích Idlib sau khi lệnh ngừng bắn sụp đổ. Ảnh: AFP
“Cơn hoảng loạn hoàn toàn lần nữa trở lại. Lúc này giống như đang đùa với lửa và chúng tôi lo lắng điều đó vượt khỏi tầm kiểm soát” - ông Moumtzis nói.
Mọi sự bất ngờ đều có thể xảy ra đối với 900.000 người di tản nhưng không có kế hoạch nào để kiềm chế một cuộc tấn công ảnh hưởng tới toàn bộ dân số của tỉnh Idlib, ông Moumtzis nói.
“Kế hoạch nào cho 3 triệu người ở đó. Đó là câu hỏi mà chúng tôi chưa tìm ra câu trả lời” - ông nói.
Lệnh ngừng bắn sụp đổ
Lệnh ngừng bắn đã sụp đổ hôm 5-8, khi quân đội Syria cáo buộc các nhóm đối lập vũ trang vi phạm lệnh ngừng bắn. Lệnh ngừng bắn này được thông qua tuần trước, sau các cuộc đàm phán ở Kazakhstan.
Truyền thông Syria khi đó cho hay lệnh ngừng bắn sẽ phụ thuộc vào các nhóm vũ trang thực thi một thỏa thuận năm 2018 nhằm tạo ra một vùng đệm ở tỉnh Idlib.
Thỏa thuận Sochi do Nga, đồng minh chính của ông al-Assad và Thổ Nhĩ Kỳ - nước ủng hộ một số nhóm nổi dậy trong khu vực, làm cầu nối.
Theo thỏa thuận, các nhóm vũ trang ở Idlib được yêu cầu rút lui 20 km khỏi các khu vực phi quân sự xung quanh Idlib, cũng như thu hồi vũ khí hạng nặng khỏi tiền tuyến.
Tuy nhiên, nhóm đối lập chính kiểm soát Idlib Hay'et Tahrir al-Sham (từng là chi nhánh của Al-Qaeda) từ chối rút khỏi tiền tuyến và kiên quyết không rút khỏi vùng đệm xung quanh khu vực.
Yêu cầu chịu trách nhiệm
Trong tuyên bố của mình, bà Rochdi gọi lệnh ngừng bắn bị sụp đổ là “vô cùng đáng tiếc”, thêm rằng trong thời gian đình chiến ngắn ngủi, rất nhiều người trong số 400.000 người dân, những người ồ ạt kéo về biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ, đã trở về nhà.
Tuyên bố lưu ý việc bắn phá không ngơi nghỉ đã gây ra thiệt hại đáng kể cho trường học, bệnh viện, chợ, đài nước và các cơ sở hạ tầng dân sự khác.
“Các bên tham gia xung đột bị ràng buộc về mặt pháp lý để tuân thủ nghĩa vụ của họ theo luật nhân đạo quốc tế và những ai vi phạm luật nhân đạo quốc tế phải chịu trách nhiệm” - tuyên bố nêu.
Những người phụ nữ đi qua trại al-Hoi ở tỉnh Hasaka, đông bắc Syria. Ảnh: REUTERS
Cuộc tấn công này nằm trong nỗ lực của chính phủ Syria và đồng minh nhằm đánh bật các nhóm đối lập vũ trang và giành lại quyền kiểm soát những gì từng là tuyến đường cao tốc thương mại lớn nối Syria với Thổ Nhĩ Kỳ và Jordan.
Việc mở các tuyến đường thương mại và hành khách thông qua tỉnh Idlib sẽ tái khẳng định quyền kiểm soát của chính phủ Syria đối với một nền kinh tế bị chia cắt trong tám năm xung đột và giờ đang đối mặt lệnh trừng phạt của Mỹ và Liên minh châu Âu, theo các chuyên gia kinh tế.
Chiến dịch của chính phủ Syria đã khiến hàng chục ngôi làng và thị trấn tan hoang, mặc dù các lực lượng thân ông Assad đến nay không thể giành được những tiến bộ đáng kể ngoài việc giành lại được một số thị trấn làng mạc ở phía tây bắc.
