Tình hình Trung Đông xuất hiện nhiều diễn biến mới trong bối cảnh đàm phán Mỹ-Iran vẫn đình trệ.

UAE bảo lưu quyền tự vệ trước Iran

Ngày 15-5, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố nước này bảo lưu quyền tự vệ trước Iran sau khi cáo buộc Tehran đã tiến hành hơn 3.000 cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào UAE kể từ ngày 28-2, theo kênh Al Jazeera.

Phát biểu tại cuộc họp các ngoại trưởng BRICS ở Ấn Độ, Bộ trưởng Nhà nước UAE Khalifa bin Shaheen Almarar cho biết các hệ thống phòng không của UAE đã đánh chặn tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm sân bay, cảng biển, cơ sở dầu khí và các khu dân cư.

Ông cũng cáo buộc Iran làm gián đoạn các tuyến hàng hải quốc tế và sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ “tống tiền kinh tế”.

Vị bộ trưởng bác bỏ những lập luận mà Iran đưa ra để biện minh cho các vụ phóng tên lửa, cho rằng các hành động này vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc, luật pháp quốc tế và “các nguyên tắc láng giềng hữu nghị”.

“Bất chấp nhiều nghị quyết và sự lên án của quốc tế cũng như khu vực, Iran vẫn tiếp tục các cuộc tấn công khủng bố nhằm vào UAE và các quốc gia khác trong khu vực, thể hiện sự coi thường rõ ràng đối với đồng thuận quốc tế” - hãng thông tấn Emirati WAM dẫn lời ông Marar.

Căng thẳng giữa Iran và UAE leo thang sau khi Tehran lên án mối quan hệ giữa Abu Dhabi với Israel, trong khi UAE chỉ trích các cuộc tấn công từ Iran.

Trước đó, ngày 14-5, cũng tại cuộc họp của BRICS, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi cáo buộc UAE trực tiếp tham gia các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran và cho rằng Abu Dhabi nên xem xét lại “liên minh với Israel”.

Trung Quốc kêu gọi Mỹ-Iran đối thoại

Ngày 15-5, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị cho biết Bắc Kinh tin rằng giải pháp cho các vấn đề tại eo biển Hormuz “nằm ở việc đạt được một lệnh ngừng bắn toàn diện và lâu dài” giữa Mỹ và Iran, theo hãng thông tấn Tân Hoa Xã.

Ông Vương Nghị cho biết Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhấn mạnh trong cuộc trao đổi với Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng “vũ lực không thể giải quyết vấn đề và đối thoại là con đường đúng đắn duy nhất”.

“Đàm phán sẽ không thể đạt kết quả chỉ sau một đêm, nhưng một khi cánh cửa đối thoại đã được mở ra thì không nên đóng lại thêm lần nữa” - ông Vương Nghị nói.

“Trung Quốc đã nỗ lực thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình và sẽ tiếp tục đóng vai trò của mình trong việc thúc đẩy sớm chấm dứt giao tranh cũng như khôi phục hòa bình tại Trung Đông” - theo nhà ngoại giao Trung Quốc.

Israel-Lebanon gia hạn ngừng bắn

Ngày 15-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho biết việc gia hạn ngừng bắn đã được thống nhất sau hai ngày đàm phán “rất hiệu quả” giữa Israel và Lebanon dưới sự trung gian của Mỹ.

Ông Pigott nói rằng Bộ Ngoại giao Mỹ sẽ nối lại các cuộc đàm phán trên “kênh chính trị” vào ngày 2 và 3-6, trong khi một “kênh an ninh” sẽ được khởi động tại Lầu Năm Góc vào ngày 29-5 với sự tham gia của các phái đoàn quân sự Israel và Lebanon.

“Chúng tôi hy vọng các cuộc thảo luận này sẽ thúc đẩy nền hòa bình lâu dài giữa hai nước, sự công nhận đầy đủ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, cũng như thiết lập an ninh thực sự dọc theo đường biên giới chung” - ông nói.

Lebanon sau đó đã hoan nghênh việc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 45 ngày, đồng thời kêu gọi thành lập một cơ chế giám sát độc lập và yêu cầu Mỹ đưa ra các bảo đảm chắc chắn.

Theo tuyên bố được phủ tổng thống công bố, phái đoàn Lebanon cho biết việc gia hạn lệnh ngừng bắn có thể giúp giảm áp lực đối với dân thường và hỗ trợ ổn định tình hình.

Các quan chức nhấn mạnh rằng “để tránh lặp lại thất bại của các thỏa thuận trước đây”, cần triển khai một “quy trình từng bước và có thể kiểm chứng”, với sự hậu thuẫn của Mỹ.

Về phía Tel Aviv, Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter cho biết các cuộc đàm phán diễn ra “thẳng thắn và mang tính xây dựng”.

“Sẽ có những lúc thăng trầm, nhưng tiềm năng thành công là rất lớn. Điều quan trọng hàng đầu trong suốt quá trình đàm phán sẽ là an ninh của người dân và binh sĩ chúng tôi” - ông Leiter viết trên X.

Việc gia hạn ngừng bắn diễn ra trong bối cảnh giao tranh vẫn tiếp diễn ở biên giới Israel-Lebanon.

Al Jazeera đưa tin rằng vụ tấn công vào một trung tâm cứu thương tại thị trấn Harouf của Lebanon ngày 15-5 đã khiến 6 người thiệt mạng, trong đó có 3 nhân viên y tế. Cuộc không kích cũng làm 22 người bị thương.

Cùng ngày, Hezbollah cho biết đã tiến hành hàng loạt cuộc tấn công phối hợp nhằm vào binh sĩ Israel trên khắp miền nam Lebanon trong ngày, sử dụng UAV, rocket và pháo binh.

Giá dầu tăng, chứng khoán giảm mạnh

Giá dầu tăng hơn 3% trong phiên giao dịch ngày 15-5 sau khi các phát ngôn của Tổng thống Trump và Ngoại trưởng Iran tiếp tục làm suy giảm hy vọng về một thỏa thuận chấm dứt các vụ tấn công và bắt giữ tàu thuyền quanh eo biển Hormuz.

Hợp đồng dầu Brent chuẩn quốc tế chốt phiên ở mức 109,26 USD/thùng, tăng 3,54 USD, tương đương 3,35%. Hợp đồng dầu thô West Texas Intermediate của Mỹ kết thúc ở mức 105,42 USD/thùng, tăng 4,25 USD, tương đương 4,2%.

Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết Iran “không tin tưởng” Mỹ và chỉ quan tâm tới đàm phán nếu Washington thực sự nghiêm túc. Ông nói thêm rằng Iran sẵn sàng quay lại chiến đấu, nhưng cũng sẵn sàng cho các giải pháp ngoại giao.

Trong khi đó, Tổng thống Trump nói rằng ông đang dần cạn kiên nhẫn với Iran và đã nhất trí với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân và phải mở lại eo biển Hormuz.

Trên Phố Wall, cả chỉ số S&P 500 và Nasdaq Composite đều giảm mạnh sau khi vừa lập mức đỉnh lịch sử mới trong phiên ngày 14-5. Chỉ số Dow Jones giảm khoảng 1%.

Các thị trường chứng khoán London, Paris và Frankfurt đều khép phiên với mức giảm hơn 1,5%.

Tại châu Á, chứng khoán Tokyo đóng cửa giảm 2%, trong khi thị trường Hong Kong và Thượng Hải đều giảm hơn 1%.