Tình hình Trung Đông xuất hiện nhiều diễn biến mới sau khi Mỹ-Iran hoãn đàm phán tại Thụy Sĩ.

Mỹ, Iran chuẩn bị cho đàm phán tại Thuỵ Sĩ

Ông Steve Witkoff, Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ, đang lên đường tới Thụy Sĩ để chuẩn bị cho các cuộc đàm phán kỹ thuật với Iran sau khi hai bên ký thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, đài CNN ngày 19-6 dẫn một quan chức Mỹ cho biết.

Ông Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump, cũng được cho là sẽ có mặt tại Thụy Sĩ để tham gia các cuộc đàm phán tiềm năng.

Hiện vẫn chưa rõ khi nào các cuộc đàm phán này sẽ diễn ra. Vòng đàm phán tiếp theo dự kiến bắt đầu vào ngày 19-6, nhưng đã bị hủy đột ngột do tình hình bạo lực leo thang giữa Israel và Hezbollah.

Ông Witkoff và ông Kushner là những người dẫn dắt các cuộc đàm phán với Iran nhằm đạt được bản ghi nhớ hợp tác ban đầu.

Nhà Trắng cho biết hôm 18-6 rằng Phó Tổng thống JD Vance cũng sẵn sàng lên đường tham gia đàm phán ngay khi có cơ hội sớm nhất.

Về phía Tehran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran - ông Esmaeil Baghaei nói rằng các cuộc thảo luận với các bên trung gian đang được tiến hành nhằm sắp xếp lại vòng đàm phán kỹ thuật đầu tiên giữa Washington và Tehran, theo kênh Al Jazeera.

Ông Baghaei nói rằng vòng đàm phán tiếp theo không còn quá cấp bách, do bản ghi nhớ hợp tác với Mỹ đã được ký điện tử.

Bộ Ngoại giao Iran cũng bác bỏ các thông tin cho rằng Tehran đã mời Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đến kiểm tra toàn bộ các cơ sở hạt nhân của nước này.

Bộ này cho biết IAEA sẽ không được mời tới các địa điểm hạt nhân từng bị Mỹ và Israel tấn công, nhưng vẫn có thể tiếp tục giám sát những cơ sở khác, như nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở miền nam Iran.

Ông Trump nói đã đề nghị Trung Quốc đứng ngoài xung đột với Iran

Ngày 19-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông đã cảm ơn Trung Quốc vì không can dự vào cuộc xung đột với Iran.

Phát biểu với các phóng viên, ông Trump nói rằng đích thân ông đã đề nghị Trung Quốc không can thiệp, mặc dù Bắc Kinh phụ thuộc rất lớn vào các chuyến hàng năng lượng đi qua eo biển Hormuz.

“Tôi muốn cảm ơn Trung Quốc vì tôi đã đề nghị Trung Quốc không can dự vào Iran” - ông Trump nói.

Đề cập việc Trung Quốc nhận khoảng một nửa lượng dầu nhập khẩu thông qua eo biển Hormuz, Tổng thống Trump cho biết Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đồng ý đứng ngoài cuộc xung đột.

“Họ nhận 50% lượng dầu qua eo biển đó, nhưng tôi đã đề nghị ông ấy không can dự, và ông ấy nói rằng sẽ không làm vậy [can dự] và đúng là ông ấy đã không làm. Ông ấy đã xử lý việc này rất thiện chí, thực sự rất thiện chí. Và tôi đánh giá cao điều đó” - theo nhà lãnh đạo Mỹ.

Trung Quốc chưa bình luận về phát ngôn của ông Trump.

Ông Obama nói về thoả thuận Mỹ-Iran

Trả lời phỏng vấn của đài NBC News, phát sóng ngày 19-6, cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama nói rằng dù ông “rất vui khi thấy có lệnh ngừng bắn”, nước Mỹ có thể đang ở trong tình thế “tệ hơn một chút” so với trước khi cuộc chiến với Iran bắt đầu vào tháng 2.

“Đã có một thỏa thuận, trong đó Iran đồng ý không phát triển vũ khí hạt nhân. Chính quyền này, hoặc một phiên bản trước đó của chính quyền này, đã rút khỏi thỏa thuận đó, khiến Iran sau đó phát triển năng lực hạt nhân nhiều hơn” - ông Obama nói.

“Giờ đây chúng ta đã trải qua một cuộc chiến, chi hàng chục tỉ USD, tạo áp lực rất lớn lên quân đội. Rất nhiều người đã thiệt mạng, và cảm giác như chúng ta đang quay trở lại đúng vị trí trước khi cuộc chiến bắt đầu, thậm chí có thể còn tệ hơn một chút” - ông Obama nói.

Nhà Trắng chưa bình luận về phát ngôn của ông Obama.

Tổng thống Trump nhiều lần chỉ trích Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) được ký kết dưới thời ông Obama vào năm 2015, cho rằng thỏa thuận này đã mở đường để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Ông Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận đó vào năm 2018 và khẳng định bản ghi nhớ của ông sẽ ngăn Iran có được vũ khí hạt nhân.

Iran cáo buộc Mỹ không tuân thủ thoả thuận

Ngày 19-6, ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của quốc hội Iran, nói rằng chính quyền Mỹ đã thể hiện sự “không tuân thủ điều khoản đầu tiên” trong bản ghi nhớ với Tehran.

Điều khoản đầu tiên của thỏa thuận quy định rằng hai bên đồng ý “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon”.

“Việc Mỹ không thực hiện điều khoản đầu tiên của thỏa thuận cho thấy nước này vẫn chưa có thiện chí để giành được lòng tin của nhân dân Iran” - ông Azizi viết trên mạng xã hội X.

Ông cũng cảnh báo: “Việc tình trạng này tiếp diễn sẽ khiến họ phải trả giá đắt. Trước hết sẽ là phản ứng thông minh và mang tính răn đe đối với hành vi vi phạm các cam kết trong thỏa thuận”.