Hãng Reuters ngày 30-9 đưa tin các binh sĩ được trang bị vũ trang và đeo mặt nạ xuất hiện trên một kênh truyền hình tại Burkina Faso để xác nhận việc lật đổ Tổng thống nước này - ông Paul-Henri Damiba. Đây là cuộc đảo chính quân sự lần thứ hai xảy ra trong năm nay tại quốc gia Tây Phi này.
Thông báo trên đã kết thúc một ngày hỗn loạn tại Burkina Faso với hàng loạt sự kiện bắt đầu bằng tiếng súng gần một trại quân sự ở thủ đô Ouagadougou, tiếp đó là một vụ nổ gần dinh tổng thống, các chương trình truyền hình nhà nước bị gián đoạn.
 |
Các binh sĩ Burkina Faso xuất hiện trên truyền hình thông báo về cuộc đảo chính. Ảnh: AP |
Lãnh đạo mới của Burkina Faso là Đại úy quân đội Ibrahim Traore. Tương tự như cách thức mà người tiền nhiệm Damiba thực hiện trong cuộc đảo chính ngày 24-1, Đại uý Traore xuất hiện trên truyền hình với các binh sĩ vây quanh, sau đó tuyên bố giải tán chính phủ, đình chỉ hiến pháp, đóng cửa biên giới. Ông cũng ra lệnh giới nghiêm vào ban đêm.
Hiện tại vẫn chưa rõ ông Damiba đang ở đâu sau cuộc đảo chính ngày 30-9. Theo AP, ông Damiba vừa trở về nước sau khi tham dự và có bài phát biểu tại kỳ họp thứ 77 của Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc ở TP New York (Mỹ).
Ông Traore cho biết một nhóm các sĩ quan từng ủng hộ ông Damiba tiến hành đảo chính vào hồi tháng 1 đã quyết định lật đổ lãnh đạo của họ vì ông này không có khả năng đối phó với lực lượng Hồi giáo nổi dậy. Trước đó, ông Damiba cũng từng lấy ý do này để tiến hành đảo chính lật đổ cựu Tổng thống Roch Kabore.
Theo tuyên bố có chữ ký của ông Traore và được một sĩ quan khác đọc trên truyền hình cho hay: "Đối mặt với tình hình ngày càng tồi tệ, chúng tôi đã cố gắng thuyết phục ông Damiba tái tập trung vào việc chuyển đổi vấn đề an ninh”.
Tuyên bố cũng nói rằng ông Damiba đã từ chối các đề xuất nhằm tái tổ chức lực lượng quân đội, thay vào đó, ông tiếp tục với cấu trúc quân đội dưới thời người tiền nhiệm, vốn dẫn tới sự sụp đổ của chính quyền này.
"Các hành động của ông Damiba dần dần thuyết phục chúng tôi rằng tham vọng của ông ta đang chệch hướng khỏi những gì chúng tôi đặt ra. Hôm nay chúng tôi quyết định lật đổ ông ấy” - tuyên bố cho hay.
Theo tuyên bố, các bên liên quan sẽ được mời tham gia vào việc thông qua một điều lệ chuyển giao chính quyền mới cũng như chỉ định một nhà lãnh đạo quân sự hoặc dân sự mới.
Cuộc đảo chính ngày 30-9 tại Burkina Faso đã đặt ra một câu hỏi hóc búa cho Cộng đồng Kinh tế các nước Tây Phi (ECOWAS) vốn đã cố gắng thuyết phục các nhà lãnh đạo đảo chính trong khu vực quay trở lại chế độ dân sự càng sớm càng tốt.
ECOWAS đã đình chỉ tư cách thành viên của Burkina Faso sau lần đảo chính hồi tháng 1 nhưng sau đó đã đồng ý cho nước này hai năm để chuyển giao để quay lại các cuộc bầu cử dân sự.
“ECOWAS tái khẳng định sự phản đối hoàn toàn đối với bất kỳ hành động chiếm đoạt hoặc duy trì quyền lực qua các biện pháp vi hiến” - tuyên bố của tổ chức này cho hay, đồng thời yêu cầu chính quyền Burkina Faso tôn trọng đối với mốc thời gian đã được thỏa thuận để quay trở lại trật tự theo hiến pháp trước ngày 1-7-2024.
Burkina Faso đã trở thành tâm điểm của bạo thực do các lực lượng nổi dậy có liên kết với tổ chức khủng bố Al-Qaeda và Tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) thực hiện, bắt đầu tại quốc gia láng giềng Mali vào năm 2012 và đã lan sang các quốc gia Tây Phi khác ở phía nam sa mạc Sahara.
Tình trạng bạo lực đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng trong các cuộc đột kích ở vùng nông thôn và buộc hàng triệu người phải chạy trốn. Trong tuần này, đã có tới 11 binh sĩ thiệt mạng trong một cuộc tấn công ở phía nam Burkina Faso, trong khi hàng chục dân thường vẫn đang mất tích.
