Tờ Japan Times ngày 7-2 dẫn nguồn tin cho biết bốn nước thuộc “Bộ tứ kim cương” (QUAD) gồm Mỹ, Nhật, Úc và Ấn Độ đang xúc tiến một cuộc họp cấp cao đầu tiên giữa các lãnh đạo nhóm này, trong bối cảnh ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực ngày càng tăng.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden thúc đẩy cách tiếp cận hợp tác với các đồng minh và đối tác, bao gồm các nước trong khuôn khổ hợp tác QUAD ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan ngày 30-1 cho biết chính quyền Mỹ sẽ tiếp tục xây dựng, phát triển sự hợp tác của QUAD vì đây được coi là “nền tảng cho chính sách đối ngoại của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Tổng thống Mỹ Joe Biden. Ảnh: REUTERS
Theo nguồn tin, Mỹ đã đề xuất với các nước thuộc nhóm QUAD về việc tổ chức một cuộc họp trực tuyến giữa các nhà lãnh đạo Bộ tứ.
Tuy nhiên, nguồn tin cho biết việc tổ chức cuộc họp có sớm thành hiện thực hay không còn tùy thuộc vào Ấn Độ, quốc gia được biết đến với lập trường tương đối thận trọng trong nhóm. Đây là thành viên duy nhất có chung biên giới trên bộ với Trung Quốc và hoạt động bên ngoài các liên minh an ninh do Mỹ dẫn đầu.
Theo kế hoạch, bốn nước dự kiến sẽ thảo luận về việc hợp tác nhằm hiện thực hóa một “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và cởi mở” trước lo ngại về sự quyết đoán trên biển của Trung Quốc trong khu vực.
Động thái này có thể sẽ khiến Trung Quốc phản đối mạnh mẽ, khi Bắc Kinh cho rằng khuôn khổ này nhằm đối trọng với Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Japan Times cho biết.
Ngay từ khi thành lập vào năm 2007, QUAD được coi là đối trọng với sự trỗi dậy của Trung Quốc như một cường quốc toàn cầu. Ý tưởng này nhanh chóng mất sức hút nhưng đã được hồi sinh vào năm 2017 khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động cuộc chiến thương mại và công nghệ đối phó Bắc Kinh.
Năm 2019, nhóm QUAD đã tổ chức cuộc họp chính thức đầu tiên ở cấp bộ trưởng tại New York.
Cuộc họp thứ hai được tổ chức tại Nhật hồi tháng 10-2020 trong bối cảnh đại dịch COVID-19.
Trả lời phỏng vấn tờ Nikkei Asia, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo hồi tháng 10-2020 hy vọng nhóm QUAD sẽ được "thể chế hóa nhằm xây dựng một khuôn khổ an ninh thật sự".
Ông Pompeo mô tả QUAD "có thể đối phó thách thức mà Trung Quốc đặt ra cho tất cả chúng ta", đồng thời cho biết các nước khác có thể tham gia mô hình này "vào thời điểm thích hợp".
Theo Bộ Ngoại giao Nhật, Tổng thống Biden và Thủ tướng Nhật Yoshihide Suga hôm 28-1 đã có cuộc điện đàm đầu tiên, trong đó hai bên nhất trí sẽ thúc đẩy nhóm QUAD.
Ông Biden cũng cam kết “sẽ ngăn chặn các hành vi lạm dụng của Trung Quốc trong lĩnh vực kinh tế trên nhiều mặt, và cách hiệu quả nhất để thực hiện điều đó là làm việc với các đồng minh và đối tác của Mỹ”.
