Cho đến bây giờ, hơn 20 năm đã trôi qua, câu chuyện về pho tượng ngựa vàng vẫn còn in trong ký ức của bà Bảy và trở thành điều bí ẩn đối với nhiều người liên quan.

Kho báu trong khu mộ cổ

Câu chuyện bắt đầu vào đầu năm 2000, khi bà Nguyễn Thị Bảy dọn ra ở vạt đất hoang thôn Nhơn Trí (Phú Long, Bình Thuận, nay là tỉnh Lâm Đồng) dựng chòi sinh sống.

Trong một buổi chiều tìm rễ cây lạc tiên, bà Bảy hoa mắt khi nhổ được một nải chuối vàng chóe dưới lòng đất. Như bị thôi miên, bà dùng tay đào bới và phát hiện thêm một con ngựa vàng được đúc rất đẹp, cao và dài hơn hai gang tay, bên hông ngựa có khắc dãy số 1412 bí ẩn.

Ánh vàng ma mị dẫn lối cho những đêm đào bới bí mật. Tổng cộng bà Bảy tìm được trong khu đất cổ mộ ấy 13 hiện vật gồm hai con ngựa, bốn tượng hình người, ba lá trầu, một buồng cau sáu trái, một lư hương và hai nải chuối. Khối tài sản ước tính nặng hơn trăm ký đã mở ra cơ hội đổi đời cho người phụ nữ đơn thân.

Cũng từ đó, giấc mơ vàng bắt đầu trở thành một gánh nặng. Bà Bảy gìn giữ, giấu số kho báu khổng lồ dưới gầm giường, sống trong sự cảnh giác cao độ và không dám rời nhà nửa bước.

Cuộc mua bán đầy mê hoặc

Đầu năm 2001, vì cần tiền, bà Bảy tìm mối bán hai hiện vật là con ngựa nặng 31 kg và nải chuối 2,8 kg qua một người môi giới tên Long ở chợ Phan Thiết. Người này đã cắt thử bột dưới gót chân con ngựa vàng đưa đi phân kim rồi khẳng định con ngựa được đúc từ thế kỷ 15. Một người đàn ông tên Mến đến từ TP.HCM, sau khi xem hàng chớp nhoáng đã đưa ra mức giá khó tin: 35 lượng vàng. Cuộc giao dịch diễn ra lúc 2 giờ sáng, bí mật như một phi vụ trong phim trinh thám. Sau khi đưa đủ 35 lượng vàng, lấy đi hai hiện vật, ông Mến lên xe trở về TP.HCM.

Giữ lời hứa, bà Bảy trả cho ông Long và người tiểu thương tiền công môi giới 7 lượng vàng rồi ôm túi vàng quấn chặt ngang bụng, cảm nhận cái nặng trĩu của sự đổi đời. Đêm đó, bà ngủ với vàng, mơ về đường tương lai rộng mở thênh thang. Chẳng ai ngờ giấc mộng ấy tan biến ngay khi bình minh vừa ló dạng.

Nải chuối vàng trong "kho báu" của bà Bảy. Ảnh: NAM PHƯƠNG

Sáng hôm sau, bà Bảy bất ngờ bị ông Long gọi ra Phan Thiết gấp để xác định lại tỉ lệ ăn chia do bán được ngựa vàng với giá quá cao. Tại nhà ông Long, đôi bên xảy ra tranh chấp gay gắt và Công an phường Đức Thắng lúc ấy phải vào cuộc. Vụ việc được chuyển cho Công an huyện Hàm Thuận Bắc thụ lý. Rất nhanh chóng, công an huyện ra quyết định khởi tố vụ án, thu giữ hiện vật và số vàng tranh chấp, tổng cộng hơn 289 chỉ vàng.

Ngày 13-10-2003, ông Trần Anh Dũng, Chủ tịch UBND huyện Hàm Thuận Bắc cũ, ra quyết định xử phạt hành chính bà Bảy 1 triệu đồng và tịch thu hai hiện vật cùng toàn bộ số vàng vì có hành vi mua bán loại hàng hóa Nhà nước cấm kinh doanh. Không đồng ý, bà Bảy khiếu nại. Sự việc rối rắm, kéo dài đến đầu năm 2005, khi chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận trực tiếp có ý kiến chỉ đạo và vụ việc tiếp tục được chuyển cho Phòng CSĐT công an tỉnh. Đơn vị này đã ra quyết định trưng cầu giám định hai hiện vật gửi Cục Di sản văn hóa, Bộ Văn hóa - Thông tin.

Tấm kim loại vàng hình chiếc lá trầu khổng lồ. Ảnh: NAM PHƯƠNG

Thức tỉnh sau cơn mơ

Kết luận giám định từ hội đồng đã đặt dấu chấm hết cho mọi hy vọng: Hai hiện vật không phải là cổ vật mà là kim loại phủ nhũ màu vàng có kỹ thuật đúc thô, là đồ mới đúc, không có giá trị lịch sử, nghệ thuật. Căn cứ kết luận này, công an ra quyết định của về với chủ, các hiện vật trả cho bà Bảy và toàn bộ số vàng trả cho người mua.

Giấc mơ tỉ phú hóa thành mây khói. Vị đại gia tên Mến ngậm ngùi coi đó là bài học nhớ đời, còn bà Bảy thì ngơ ngác giữa những câu hỏi không lời đáp. Nhưng rồi sự thật dù bất như ý vẫn luôn có sức mạnh chữa lành khi con người biết chấp nhận. Khi nhận ra kho báu trăm ký kia chỉ là gánh nặng, bà Bảy đã dứt khoát bán tất cả cho một người mua ve chai với giá 20 triệu đồng, một con số thực tế hơn rất nhiều so với ảo ảnh 35 lượng vàng xa xôi.

Giấc mộng vàng tan biến nhưng từ vết thương đó tình thân lại nở hoa. Sau cơn mê, bà Bảy đã chọn cách bán đi nỗi ám ảnh để mua về sự bình yên. Con ngựa vàng không giúp bà đổi đời nhưng chính sự tỉnh ngộ đã đưa bà trở về với vòng tay của người con trai - nơi duy nhất giá trị của bà không bao giờ bị đem ra giám định.