Truyền thông Nhật Bản cho biết rất có khả năng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe sẽ không có một cuộc gặp gỡ chính thức tại Hội nghị thượng đỉnh APEC diễn ra vào tuần sau.
Hãng tin Kyodo dẫn lời một quan chức giấu tên hôm thứ Tư cho biết sẽ không có bất kỳ cuộc họp chính thức nào giữa ông Tập và ông Abe diễn ra tại Bắc Kinh vào tuần tới. “Hiện chưa thể chắc chắn về điều này, nhưng khả năng cuộc chạm trán giữa hai nhà lãnh đạo trên bàn đối thoại là rất khó", một nguồn tin than cận của chính phủ Nhật phát biểu trên Kyodo.
Hồi tháng trước, các quan chức Nhật Bản vẫn lạc quan rằng cả hai nhà lãnh đạo Nhật-Trung sẽ có cuộc gặp chính thức bên lề APEC. Các quan chức Nhật Bản và Trung Quốc đã tích cực tham gia vào nhiều hoạt động đàm phán không chính thức trong vài tháng qua nhằm xúc tiến việc tổ chức một cuộc họp giữa những người đứng đầu của hai quốc gia này tại APEC.
Trung Quốc đã từ chối “nói chuyện với Nhật Bản” kể từ khi hai nhà lãnh đạo Nhật-Trung lên nắm quyền vào năm 2012. Bắc Kinh chỉ chấp nhận gặp mặt Tokyo khi các nhà lãnh đạo Nhật Bản có những nhượng bộ nhất định về tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư, và các vấn đề liên quan đến hành động mang tính lịch sử của Nhật Bản trong Thế chiến thứ Hai.
Trong khi đó Nhật Bản lại khẳng định rằng hai nhà lãnh đạo vẫn có thể gặp nhau mà không cần điều kiện tiên quyết nào.
Quan hệ giữa hai nguyên thủ Nhật Bản và Trung Quốc chắc chắn sẽ là một trong những tâm điểm đáng chú ý của hội nghị APEC lần này
Theo Kyodo, suốt quá trình diễn ra đàm phán tiến tới một cuộc gặp song phương,Trung Quốc nhấn mạnh rằng Nhật Bản phải thừa nhận quần đảo Điếu Ngư/Senkaku đang trong tình trạng tranh chấp, và Thủ tướng Abe cần phải cam kết sẽ không đến thăm ngôi đền gây tranh cãi Yasukuni, nơi vốn để tôn vinh hàng triệu binh lính Nhật tử trận cũng như 14 tội phạm chiến tranh loại A.
Nguồn tin than cậy của Kyodo cho biết thêm rằng Thủ tướng Abe không có ý định chấp nhận những yêu cầu từ phía Bắc Kinh.
Tuy nhiên, báo chí Nhật Bản tháng trước đã tiết lộ ông Abe có thể nhượng bộ Bắc Kinh khi thừa nhận quần đảo Senkaku/ Điếu Ngư đang trong tình trạng tranh chấp.
Theo ghi nhận của The Diplomat trước đây, Nhật Bản đề xuất rằng trong cuộc họp với ông Tập tại APEC, phía Nhật Bản trước hết sẽ tái khẳng định rằng quần đảo Senkaku là một phần vốn có của lãnh thổ Nhật Bản, nhưng sau đó Trung Quốc cũng được nêu quan điểm tương tự. Tuy nhiên, thỏa thuận được nêu trên sẽ không được ghi nhận trong một tuyên bố chung, hay tài liệu chính thức nào được phát hành sau hội nghị thượng đỉnh.
Vấn đề quần đảo Senkaku/ Điếu Ngư dường như được êm xuôi, thì đền Yasukuni được dự đoán là trở ngại lớn ngăn cản cuộc họp song phương. Ông Abe đã gây phẫn nộ ở Trung Quốc và Hàn Quốc khi ông đến thăm ngôi đền vào tháng Mười Hai năm 2013. Trong năm nay, ông Abe đã tạm ngừng các chuyến viếng thăm ngôi đền. Tuy nhiên ông vẫn gửi lễ vật đến ngôi đền hồi tháng trước nhân dịp các thành viên trong nội các Nhật Bản đến thăm ngôi đền. Động thái này một lần nữa dấy lên sự phẫn nộ từ phía Trung Quốc cũng như các quốc gia từng bị Nhật xâm lược.
Ông Abe có thể sẽ phải đối mặt với những áp lực mạnh mẽ từ dư luận trong nước, buộc phải đến thăm ngôi đền vào năm sau nhân dịp kỷ niệm 70 năm kết thúc Thế chiến II.
Mặc dù sẽ không có một cuộc họp chính thức giữa hai nhà nhà lãnh đạo trên tại APEC, nhưng hãng Kyodo tiết lộ hai nhà lãnh đạo có thể sẽ bắt tay nhau tại hội nghị. "Có khả năng ông Tập ít nhất cũng sẽ bắt tay người đồng cấp Nhật Bản. Nhưng tôi tin rằng ông Tập sẽ lãng tránh những việc làm xa hơn cái bắt tay với ông Abe".
Tờ Tân Hoa Xã hồi đầu tuần cho rằng Chủ tịch Trung Quốc "chắc chắn sẽ tiếp đón các lãnh đạo Nhật Bản với nghi thức trang trọng" tại cuộc họp hội nghị thượng đỉnh APEC. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là các cuộc đàm phán chính thức Nhật-Trung vốn được chờ đợi từ lâu tại APEC sẽ trở thành sự thật. Tất cả còn trông chờ vào việc ông Abe có tạo ra niềm tin và không khí tích cực cho cả hai nước hay không.
