Lãnh đạo các nước khu vực ASEAN, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đã cam kết sẽ tăng cường hợp tác nhằm đảm bảo an ninh hàng hải ở khu vực biển Đông, cũng như bảo vệ quyền tự do hàng hải và hàng không sau các cuộc họp cấp cao tại thủ đô Manila của Philippines ngày 15-11.
Trong tuyên bố chung sau hội nghị kỷ niệm 40 năm quan hệ đối thoại ASEAN -Mỹ, lãnh đạo các nước ASEAN và Mỹ đã cam kết ủng hộ việc tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, sự bình đẳng và độc lập chính trị của tất cả các nước bằng cách kiên quyết giữ vững các nguyên tắc và mục đích của điều lệ mà Liên Hiệp Quốc và ASEAN đã đề ra trước đây.
Trong đó, Mỹ và ASEAN đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tôn trọng luật pháp quốc tế và quyền tự do của một quốc gia trong việc đối phó với việc can thiệp công việc nội bộ từ bên ngoài.
ASEAN và Mỹ cũng duy trì cam kết chung về việc giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trong đó tôn trọng đầy đủ hệ thống luật pháp và các quy trình ngoại giao dựa trên Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, thay vì dùng vũ lực hoặc đe dọa khiến tình hình thêm căng thẳng.
Các nhà lãnh đạo thế giới tham dự Hội nghị cấp cao Đông Á tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Philippines ở TP Pasay hôm qua. Ảnh: PHILSTAR
“Chúng tôi đã đề ra cam kết chung trong việc thúc đẩy hợp tác giải quyết những thách thức chung trong lĩnh vực hàng hải” - tuyên bố cho biết. “Cam kết nhấn mạnh hơn nữa yêu cầu tiếp tục theo đuổi các biện pháp xây dựng lòng tin nhằm tăng cường sự tín nhiệm và tin tưởng lẫn nhau, cũng như kiềm chế những hành động có thể gây leo thang căng thẳng như dùng biện pháp quân sự”.
Trong khi đó, tuyên bố chung của lãnh đạo các nước ASEAN và Liên minh châu Âu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định khu vực, cũng như giải quyết các tranh chấp trên biển Đông theo hệ thống luật pháp quốc tế.
"Chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tôn trọng pháp quyền, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia, sự an ninh và an toàn hàng hải, sự tự do hàng hải và hàng không, cũng như giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với các nguyên tắc quốc tế đã được thừa nhận như Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982, các tiêu chuẩn và khuyến nghị đúng đắn của Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế (ICAO) và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO)” - tuyên bố của ASEAN và EU cho biết.
Hôm 13-11, ASEAN và Trung Quốc đã nhất trí khởi động quá trình đàm phán chính thức về Bộ Quy tắc ứng xử trên biển Đông (COC) dựa trên bộ khung đã được các nước thông qua hồi tháng 8. Hiện vẫn chưa biết rõ thời gian tiến hành cụ thể nhưng theo phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Philippines, các cuộc đàm phán này có thể bắt đầu vào năm tới.
Đây được xem là mốc quan trọng nhất của các nước ASEAN và Trung Quốc suốt 15 năm qua trong việc xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông, nhằm giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
