Trong phiên họp kín của hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 24 tại thủ đô Nay Pyi Taw (Myanmar) hôm 11-5, các nhà lãnh đạo ASEAN đã bày tỏ lo ngại về chính sách bên miệng hố chiến tranh rất nguy hiểm đang diễn ra ở biển Đông.
Tổng thống Philippines Benigno Aquino đã phát biểu như trên với báo chí sau khi hội nghị bế mạc.
Ông cho biết ông đã thông báo cho các nhà lãnh đạo ASEAN về biến cố xảy ra gần đây giữa Philippines và Trung Quốc ở biển Đông, trong đó có hành động quấy nhiễu của tàu Trung Quốc ở bãi cạn Scarborough và bãi Cỏ Mây. Các nhà lãnh đạo đều nhất trí các biến cố này rất đáng lo ngại.
Khi được hỏi trong vụ Trung Quốc đặt giàn khoan HD-981 trong vùng biển Việt Nam, có phải Trung Quốc nuôi ý đồ mở rộng hoạt động khoan thăm dò dầu khí, Tổng thống Benigno Aquino nói ông không thể trả lời thay Trung Quốc và câu hỏi này phải chuyển đến cho Trung Quốc.
Tổng thống Philippines Benigno Aquino (giữa) dự họp báo ở Nay Pyi Taw (Myanmar) ngày 11-5. Ảnh: FACEBOOK
Đài truyền hình ABS-CBN (Philippines) đưa tin tại cuộc họp báo hôm 11-5 ở Nay Pyi Taw, Thủ tướng Malaysia Najib Razak đã nhấn mạnh nền tảng để ASEAN tìm kiếm giải pháp giải quyết vấn đề tranh chấp ở biển Đông chính là tinh thần và nguyên tắc của luật pháp quốc tế.
Hãng tin AFP ngày 12-5 nhận định các nước ASEAN đã thể hiện một mặt trận thống nhất khi các nhà lãnh đạo ASEAN bày tỏ quan ngại sâu sắc về diễn biến gần đây ở biển Đông trong tuyên bố chủ tịch của hội nghị.
GS Carl Thayer ở ĐH New South Wales (Úc) ghi nhận tuyên bố chủ tịch lần này là bước tiến dài từ khi Campuchia đảm nhiệm nước chủ tịch ASEAN.
Ông nhận xét tuyên bố chủ tịch này đã cho thấy lập trường của ASEAN (về biển Đông) đã được thắt chặt hơn. Ông cho rằng mặc dù tuyên bố chủ tịch không nêu đích danh Trung Quốc nhưng cho thấy rõ ràng các nhà lãnh đạo ASEAN đã chia sẻ lo ngại chung về tình hình biển Đông.
Trong khi đó, theo hãng tin Antara (Indonesia) ngày 12-5, Ngoại trưởng Indonesia Marty Natalegawa cho biết trong cuộc hội đàm với Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ở Nay Pyi Taw hôm 11-5, Tổng thống Indonesia Bambang Yudhoyono đã đề nghị giúp đỡ Việt Nam xúc tiến liên lạc với Trung Quốc để giải quyết vụ giàn khoan HD-981.
Ông Bambang Yudhoyono đã chỉ đạo cho Ngoại trưởng Marty Natalegawa ngay lập tức liên lạc với ngoại trưởng Trung Quốc để bày tỏ lo ngại về vụ giàn khoan HD-981 và mong muốn vấn đề này được kiểm soát tốt để ngăn ngừa phát triển thành khủng hoảng lớn hơn.
Trước đó, trong phiên họp toàn thể của hội nghị cấp cao ASEAN, Tổng thống Bambang Yudhoyono đã nhấn mạnh cần thiết phải thiết lập cộng đồng chính trị-an ninh ASEAN để xử lý các mối đe dọa an ninh trong tương lai ở Đông Nam Á, Đông Á và trên toàn cầu.
Ông nói cộng đồng chính trị-an ninh ASEAN sẽ đưa ra lập trường chung để gìn giữ hòa bình và để phản ứng các thách thức chính trị và an ninh theo luật pháp quốc tế mà không sử dụng đến hành động quân sự.
Ông cho rằng thông qua cộng đồng chính trị-an ninh ASEAN, nguy cơ xung đột ở biển Đông có thể giải quyết. Ông nói cộng đồng này cũng có thể đóng góp tích cực để giải quyết các thách thức an ninh khác như vấn đề tranh chấp trên biển Hoa Đông.
LÊ LINH
| Hãng tin Kyodo (Nhật) đưa tin ngày 12-5, tại cuộc họp báo ở Tokyo, Chánh Văn phòng nội các Nhật Yoshihide Suga khẳng định Nhật ủng hộ kêu gọi của các nhà lãnh đạo ASEAN về kiềm chế và giảm leo thang căng thẳng ở biển Đông được đưa ra trong tuyên bố chủ tịch sau khi hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 24 kết thúc. Ông nói: “Chúng tôi hy vọng các nước liên quan (ở biển Đông) kiềm chế đưa ra hành động đơn phương làm gia tăng căng thẳng và hành động bình tĩnh dựa theo luật pháp quốc tế liên quan”. |
